Erics BIBber Blog

De buitenkant:
Hoewel de cover op het eerste zicht sober is uitgevoerd, geven de maar liefst vier verschillende kleuren van de tekst het een zeer vrouwelijke uitstraling. Ik bebrijp ook niet waarom zelfs de titel is afgedrukt in een combinatie van bruin (of is het paars) en grijsblauw. Ook hou ik al op voorhand mijn hart vast bij het zien van de vermelding “Roman” onderaan. Zo’n vermelding is meestal een veeg voorteken.

De achterflap:.
Eva Maria Staal heeft wat je noemt een interessante baan. Ze is wapenhandelaarster. Haar werkterrein beslaat alle oorlogsgebieden ter wereld. Ze sluit deals met wapenbaronnen, krijgheren en corrupte generaals. In haar handtas zit een Glock 22c. Ze handelt in de dood, maar hoopt dat ze levens redt. Ze zegt: zonder wapens wordt iedereen slachtoffer.
Met haar baas Jimmy Liu leeft Eva Maria op de grens van goed en kwaad. Ze kunnen niet zonder elkaar. Zelfs Eva Maria’s geliefde, Martin, lukt het niet hen uiteen te drijven.
Op een dag stapt ze uit de business. Ze trouwt met Martin en krijgt een dochter. Het leven lijkt vredig en normaal, maar tien jaar later, tijdens een verhuizing, wordt ze bestormd door herinneringen aan Jimmy Liu. Eva Maria Staal moet de waarheid onder ogen zien. Over hem. Over zichzelf. Over der liefde. Over de dood.

De binnenkant:
De Nederlandse schrijfster die zich achter het pseudoniem Eva Maria Staal verschuilt was naar eigen zeggen een tijdlang werkzaam in de inernationale wapenhandel. Ondertussen schrijft ze artikelen voor allerhande Nederlandse tijdschriften die een veelheid aan doelgroepen bestrijken.

Met Probeer het mortuarium leverde ze in 2007 haar debuut, en tot nu toe enig boek, af en zag ze dat werk twee keer bekroond: ze won zowel de Schaduwprijs voor het beste origineel Nederlandstalige spannende debuut als de Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs. Bij mijn weten is het een unicum dat een boek zowel een literaire als een voor spannende boeken voorbehouden prijs wegkaapt.

In Probeer het mortuarium volgen we het hoofdpersonage Eva Maria Staal tijdens een aantal van haar transacties als wapenhandelaar – of handelaar in defensiematerieel, zoals ze het zelf omschrijft - alsook tijdens haar latere leven als getrouwde vrouw en moeder.

Eigenlijk is dit boek geen echt rechtlijnig verhaal maar slechts een opeenvolging van anekdotes uit de wapenhandel afgewisseld met vergelijkbare crisissituaties in het dagelijkse leven. Sommige van deze stukjes proza verschenen – zoals in de verantwoording vermeld – al eerder in het Hollands Maandblad, een tijdschrift over literatuur en politiek. Toch slaagt de auteur er met glans in bijna onopgemerkt een rode draad door het verhaal te weven die naar het einde van het boek toe zorgt voor een onverwachte maar briljant gevonden wending.

Maar deze afwisseling is meteen ook het sterkste punt van Probeer het mortuarium want de keuze om het verhaal op deze manier te vertellen zorgt voor een ongelooflijk fel contrast, als zwart naast wit; adrenaline versus banaliteit; levensgevaar en een kapotte stofzuiger; oorlogsgebied naast de keuken; de keiharde zakenvrouw tegenover de liefhebbende moeder. Het boek drijft enkel en alleen op dat Jeckyll & Hyde gevoel

Maar diezelfde continue opeenvolging van deze antitheses is er ook verantwoordelijk voor dat telkens een mogelijke spanningsboog zich begint te ontplooien, deze rigoureus wordt neergehaald in het volgende hoofdstuk Hierdoor blijft de liefhebber van het spannende boek keer op keer op zijn honger zitten.

Bizar is ook dat schrijfster en hoofdpersonage hun naam – Eva Maria Staal – delen. Hierdoor straalt het boek een zweem van echtheid uit. Zouden de realistisch beschreven avonturen op waarheid berusten? Of net niet? Jammer genoeg wordt hierover geen uitsluitsel gegeven en weet de lezer bij het dichtslaan van het boek niet of hij nu respect moet hebben voor de schrijfster of dat hij misleid werd. Twijfel is dan ook het enige waarmee de lezer achterblijft.

Door zijn ongebruikelijke structuur spingt het boek uit de band en valt het op tussen al de andere boeken die men al mocht lezen. Het is dan ook begrijkelijk dat Probeer het mortuarium een literaire prijs toebedeeld kreeg. Maar de motivatie om de Schaduwprijs hieraan uit te reiken is dubieuzer. Het juryrapport maakt gewag van “het gaat hier niet om een misdaadroman in de klassieke zin van het woord”; “Literaire kwaliteit wint het van het technisch plot.”(sic) en “aanmoediging om in een volgend boek het plot de hoofdrol te geven die het in een spannend boek behoort te spelen.“ (sic). Daaruit is enkel te besluiten dat Probeer het mortuarium door de jury – terecht – niet beschouwd wordt als een spannend boek, maar dat ze Eva Maria Staal toch een prijs geven in de hoop dat ze volgende keer een thriller zou schrijven.... Dit mag toch wel een raar besluit genoemd worden.
Roman staat er vermeld op de buitenzijde en die vlag dekt de lading uitstekend. Beoordeeld als roman zou de score wat hoger liggen maar als thriller is het geen hoogvlieger.

De score: 4/10
 

De buitenkant:
Deze goedkopere uitgave is quasi het spiegelbeeld van de originele cover. En in plaats van een kleurenschema in zwart en ecru, wordt deze keer gekozen voor zwart en paars. Sober, maar niet veelzeggend

De achterflap:
Vijf jaar geleden verdween Ed Fagan en sindsdien is er niets meer vernomen van de seriemoordenaar die bekendstond als de Nachtjager. Totdat een krant in Dublin een brief ontvangt van iemand die beweert Fagan te zijn en waarin nieuwe moorden worden aangekondigd.

Saxon, een voormalige FBI-agente, was bezig een boek over Fagan te schrijven toen hij verdween. Zij gelooft niet dat hij de brief hebt geschreven. Terwijl hoofdinspecteur Grace Fitzgerald en haar team het oude onderzoek weer oppakken, probeert Saxon hen ervan te overtuigen dat de voor de hand liggende verklaring misschien niet de juiste is.


De binnenkant:
Achter het pseudoniem Ingrid Black gaan de Noord-Ieren Eilis O-Hanlon en Ian McConnel schuil; twee journalisten die privé ook een koppel vormen en in Belfast wonen.
Zij debuteerden in 2003 met Gevallen meisjes waarin we kennis maken met het speuderskoppel Saxon en Grace Fitzgerald: een ex FBI-agente en een rechercheur bij de politie van Dublin. Dit lesbische duo kreeg ook de hoofdrol toebedeeld in de volgende twee boeken van Ingrid Black.

Bij de krant wordt een brief afgeleverd waaruit moet blijken dat Ed Fagan, een seriemoordenaar die vijf jaar geleden spoorloos verdween, zijn werk gaat verderzetten. Maar Saxon, een ex FBI-agente die Ed Fagan nog ontmoet heeft voor zijn verdwijning, is ervan overtuigd dat er hier sprake is van een copycat: een andere moordenaar die zich in de voetsporen van de Nachtjager begeeft. De politie daarentegen richt al hun pijlen op de voormalige publieke vijand nummer een in Dublin.

De eerste verplichting die Ingrid Black zich voor het debuut oplegde was dat het verhaal zich moest absoluut moest afspelen in Dublin. En de auteurs hebben veel aandacht besteed aan die locatie. Ze nemen de lezer op touw door alle hoeken van de Ierse hoofdstad en belichten niet alleen de mooie kanten ervan, maar hebben meer dan voldoende aandacht voor de kleine kantjes van hun plaats van gebeuren.

Evenveel aandacht besteden ze aan hun personages. Iedereen in de omgeving van Saxon, zijzelf incluis, krijgt in meer of minder mate een verleden en een leven toebedeeld, waardoor de figuren echt tot leven komen. Alleen Grace blijft vreemd genoeg op dit gebied wat verweesd achter. Misschien dat zij in een volgend boek wat meer uitgediept wordt.

Alle aandacht gaat naar Saxon, de ik-persoon, die heel het boek in de spotlight staat. En misschien is dat een tikkeltje teveel van het goede, want zij forceert doorbraak na doorbraak, terwijl het politiekorps er maar voor spek en bonen bijloopt. Een evenwichtigere verdeling had van Gevallen meisjes een nog beter boek gemaakt. Wel wordt de voormalige FBI-agente perfect beschreven als de onzekere vrouw die zich verschuilt achter een stoere, bijna mannelijke houding en taalgebruik.

Hoewel het verhaal met vlotte pen geschreven werd, hangt er een zweem van opppervlakkigheid aan de tekst. Niet elke lezer zal in het verhaal gezogen worden en de tijd vergeten die met het omslaan van de bladzijden verstrijkt.

Maar vertellen kunnen de twee journalisten als de beste: vertrekkend van een sterk plot hebben ze het vakkundig verwerkt tot een bijna vierhonderd bladzijden tellend boek dat nooit verveelt. De auteurs slagen erin heel het verhaal door de vaart erin te houden en de spanningsboog vertoont geen enkele inzinking. Alleen maken ze het geheimpje van het hoofdpersonage mijns inziens te vroeg openbaar en de aandachtige thrillerliefhebber kan op iets meer dan honderd bladzijden voor het einde de dader aanwijzen. Maar het tipje van de sluier wordt zo onopvallend opgelicht, dat je erover zo lezen als je net daar met de ogen knippert.

Met Gevallen meisjes heeft Ingrid Black een degelijk debuut afgeleverd, met weinig zwakke punten maar ook geen uitgesproken hoogtepunten.

De score: 7/10

De buitenkant:
De voorzijde, met een vrouw met een neerhangend hoofd die een zekere verslagenheid uitdrukt tegen een achtergrond van een ondefinieerbare kleur komt zeer somber over. De in opvallend wit afgedrukte titel trekt alle aandacht naar zich toe, waardoor het beste stuk van de cover dreigt verloren te gaan: de bijtekstjes die er, als een verwijzing naar het schrijverschap, in schrijfmachineletters lijken bijgetypt. Daar het hier een debuut betreft is de auteursnaam – die zijn naam nog moet maken – maar onopvallend aanwezig. Het is geen cover die mijn aandacht zou trekken in de boekenwinkel.

De achterflap:
Joe Dillard is volgens zijn vrouw ‘een goeie vent’. Een succesvol strafpleiter en een liefhebbende vader en echtgenoot.
Zijn veertigste verjaardag lijkt een ommekeer in zijn leven te worden. Hij is het zat om moordenaars te verdedigen en beu om criminelen door de mazen van de wet te laten glippen. Hij wil niet langer met de nek worden aangekeken. Joe besluit te stoppen met de advocatuur, maar voordat hij zijn baan aan de wilgen hangt, wil hij nog één ding... een onschuldige cliënt.
Dan wordt een predikant doodgestoken in een plaatselijk motel. Een mooi, jong en mysterieus meisje wordt gearresteerd, en Joe is zielsgelukkig met zijn onschuldige cliënt. Maar het verdedigen van onschuldige cliënten is gevaarlijker en minder bevredigend dan Joe van tevoren had kunnen bedenken. Iets wat hij snel genoeg aan den lijve ondervindt...



De binnenkant:
De Amerikaan Scott Pratt werd geboren met de schrijfmicrobe in zijn bloed. Tijdens zijn middelbare studies schreef hij al voor de schoolkrant en zijn keuze voor hogere studies Engels lag dan ook voor de hand, net als zijn werk als journalist. Maar in 1995, op zijn achtendertigste, komt hij tot de conclusie dat hij zijn vrouw en twee kinderen niet het zorgeloze leven kan geven dat hij zou willen en begint hij aan de studies rechten. Drie jaar later studeert hij af en zet hij zijn eerste stappen in de advocatuur. Weer acht jaar later ruilt hij zijn toga weer voor een pen en besluit hij het te proberen als voltijds schrijver.

Het had heel wat voeten in de aarde, maar pas na vijf grondige herwerkingen van het verhaal, vond hij een uitgever die zijn debuut op de markt wou brengen: Een onschuldige cliënt is geboren en markeert het begin van een reeks met Joe Dillard, de advocaat die er geen meer wil zijn.

De rechtschapen Joe Dillard vindt geen plezier meer in zijn werk als strafpleiter. Zijn geweten knaagt telkens hij erin slaagt een minimumstraf of zelfs vrijspraak uit de brand te slepen voor echte criminelen die hij verdedigt. Enkel zijn financiële toestand zorgt ervoor dat hij elke dag naar de rechtbank trekt. Ook zou hij graag eens een echt onschuldig iemand verdedigen. En op een dag kan hij zijn twee wensen tegelijk verwezenlijken: hij wordt gevraagd om de onschuldig uitziende Angel Christian, die gearresteerd werd voor de moord op een dominee, te verdedigen vraagt hij zo’n astronomische hoog ereloon dat hij eindelijk zijn toga kan aan de wilgen hangen. Maar zelfs een onschuldige cliënt vertegenwoordigen kan slecht zijn voor zijn gezondheid.

Net als veel journalisten, juristen, artsen, en dergelijke die hun eerste stappen in de wereld van het spannende boek zetten, put ook Scott Pratt bij zijn debuut veelvuldig uit zijn eigen ervaringen: de samenstelling en de bezigheden van gezin van Joe is een – op de namen na – perfecte afspiegeling tot aan de hond toe. Zelfs de basis van het boek is ontsproten uit de regelmatig terugkerende morele dilemma’s waarover de auteur in zijn vorig beroep zijn hoofd moest breken. En om de verpersoonlijking van de auteur in het hoofdpersonage te bezegelen wordt het verhaal verteld in de ik-vorm.

Als beginnend auteur kan hij nog volop putten uit een grote, nog maagdelijke voorraad ervaringen en anekdotes uit zijn vorige loopbanen. De plot is meteen ook het sterkste punt van het boek. Scott Pratt is inventief en slaagt erin tot op het eind verrassend uit de hoek te komen.

Door zijn hoofdstukkun te identificeren met datum en tijd, kiest hij er ook voor om korte hoofdstukken aan de lezer te presenteren, wat ervoor zorgt dat het boek vlot wegleest en weinig engagement vraagt van diezelfde lezer. Maar dat het ook moeilijk is om binnen zo’n strak keurslijf een verhaal te vertellen blijkt uit het feit dat meermaals het opgegeven uur bij een hoofdstuk niet klopt met de inhoud ervan.

Door ervoor te kiezen het verhaal te situeren in zijn eigen woonplaats en omgeving slaagt de auteur erin een gedetailleerde, geloofwaardige achtergrond te creëren. Maar anders is het gesteld met de personages die hij opvoert: op Joe Dillard na, slagen ze er niet in te ontsnappen aan het tweedimentionale vlak. De meesten beantwoorden slechts aan de eeuwenoude clichés en sommigen zijn ronduit ongeloofwaardig. Kan je je een rechter voorstellen die in de rechtbank, tegen iemand die hij net veroordeelde zegt dat hij kan branden in de hel?

Scott Pratt moet ook nog wat schaven aan zijn vertelstijl. Heel het boek door – maar vooral naar het einde toe – heerst het gevoel dat dat alles moet wijken voor vaart. De angst snelheid te verliezen zorgt ervoor dat het verhaal niet op een fatsoenlijke wijze verteld wordt. Alles wordt maar half; snel-snel uitgeschreven; afgehaspeld, zeg maar. De auteur had beter honderd bladzijden extra de tijd genomen om zijn verhaal te vertellen. Dan zou bijvoorbeeld de weg naar de ondergang van de TBI-speurder een interessante extra dimentie gegeven hebben aan het boek in plaats van slechts een voetnoot, die het nu is.

Ondanks de quotes op de achterflap waarin gegoocheld wordt met namen als Grisham, Turow en Connelly, slaagt de auteur er amper in - en dan nog door hoog te springen - aan deze heren hun enkels te reiken. Scott Pratt had zijn verhaal beter nog een keer meer grondig herwerkt, want Een onschuldige cliënt had best een goed boek kunnen geweest zijn als er wat meer zorg was besteed. In zijn huidige vorm is het slechts een gemiste kans en komt het niet verder dan een tussendoortje.

De score: 4/10

De buitenkant:
Dit boek is verpakt in een stijlvolle cover: een witte uil - een sneeuwuil misschien? - gefotografeerd net voor de landing, of toepasselijker voor een spannend boek net voor het grijpen van zijn prooi, tegen een zwarte achtergrond. Een soberheid die eigenlijk meer past bij een literair werk, maar die volledig in de lijn ligt van de laatste uitgave van De roodborst en De verlosser. Enkele een onopvallende vermelding vestigt de aandacht op het feit dat het een literaire thriller betreft. Een cover vol klasse.

De achterflap:
Het is november in Oslo en de eerste sneeuw van het jaar is gevallen. Birte Becker komt thuis van haar werk en bewondert de sneeuwpop die haar zoon en man in de tuin hebben gemaakt. Maar zij blijken van niets te weten. Als het gezin vol verbazing door het raam naar de sneeuwpop staat te kijken, bemerken ze iets vreemd. De sneeuwpop kijkt naar het huis, naar hen.

Inspecteur Harry Hole ontvangt een anonieme brief, ondertekend door ‘De sneeuwman’, een brief die verschillende verdwijningszaken met elkaar in verband brengt waarbij getrouwde vrouwen vermist raakten op de dag dat de eerste sneeuw viel. Die nacht vlucht Sylvia Ottersen weg door de eerste sneeuw. Ze weet niet waar ze voor op de vlucht is of waar ze naar op weg is...


De binnenkant:
In 1960 werd Jo Nesbo in Oslo geboren, maar hij bracht het grootste deel van zijn jeugd door in Molde. Die jonge jaren stond volledig in het teken van het voetbal, maar een zware blessure smoorde een professionele carrière op de grasmat in de kiem. Dan zat er niets anders op dan gaan te studeren en een aantal jaar later mag hij zichzelf gediplomeerd econoom noemen en keert hij terug naar de Noorse hoofdstad, om aan zijn professionele loopbaan te beginnen: eerst als journalist en later als beursmakelaar. Maar zijn nieuwe liefde ligt elders: begin jaren negentig heeft hij zijn eerste stappen als zanger-gitarist van de pop-rock groep Di Derre, die na verloop van tijd in hun thuisland zeer succesvol wordt: hij leeft zich uit als performer, componist en tekstschrijver.

Als een uitgever vraagt om een boek over de band te schrijven, gaat Jo Nesbo in afzondering en komt hij terug met Vleermuisman. Het wordt in 1997 meteen uitgeroepen tot de beste Noorse misdaadroman. Het boek is het eerste in de reeks met inspecteur Harry Hole in de hoofdrol en de prijs is de eerste van een ondertussen indrukwekkende erelijst. De sneeuwman is het zevende boek met Harry Hole, maar slechts het zesde dat vertaald werd naar het Nederlands: het tweede boek uit de reeks, dat in Noorwegen niet echt goed ontvangen werd, is vooralsnog niet verkrijgbaar in het Nederlands.

Als Harry Hole en brief ontvangt, die ondertekend is door De Sneeuwman, kan hij eindelijk het verband leggen tussen een aantal verdwijningen van gehuwde vrouwen op de dagen waarop de eerste sneeuw viel. Ook werd er telkens een sneeuwpop aangetroffen in de buurt van de woning van de als vermist opgegeven vrouwen.

De sneeuwman van Jo Nesbo en de figuur Harry Hole halen, door een aantal parallellen, herinneringen boven aan Henning Mankell en zijn figuur Kurt Wallander: beide auteurs zijn meesterlijke vertellers, die er ten allen tijde in slagen de aandacht van de lezer vast te houden, zelfs als ze bij tijd en wijlen wat te ver doordraven in het uitspitten van de zielenroerselen van hun respectievelijke hoofdpersonages en de demonen die hun geest teisteren. Ook de meest banale beschrijvingen zijn met zo'n naturel op papier gezet dat het boeiende lectuur blijft. Zelfs de kleine verwijzingen naar zijn vorige boeken in de reeks, en dan vooral naar Vleermuisman zijn zo goed geïntegreerd dat ze totaal niet als storend ervaren worden. De vloeiendheid en vlotheid van hun teksten staat garant voor een - als die al bestaat - ideale leessnelheid, die aangenaam blijft weglezen van de eerste zin tot aan het laatse woord. Dat meesterschap is maar weinigen gegeven.

Maar de manier waarop het verhaal in De sneeuwman geconstrueerd is doet ook denken aan het werk van Jeffery Deaver: niet alleen wordt verscheidene malen een verdachte onder de aandacht gebracht, die later dan weer niet de dader blijkt te zijn, maar ook het gebruik van cliffhangers aan het einde van hoofdstukken en verrassende wendingen in het verloop van het verhaal dragen de stempel van deze Amerikaanse auteur.

Maar Jo Nesbo heeft niet alleen maar goed afgekeken bij collega's. Hij heeft natuurlijk ook zijn eigen draai gegeven aan het boek. Zo blijkt hij een meester te zijn in het onopvallend laten vallen van kleine hints waarmee hij pas tientallen bladzijden later - als ze al uit de gedachten van de lezer verdwenen zijn - echt aan de slag gaat. Dit prikkelt de lezer enorm en zorgt voor een competieve band tussen publiek en schrijver.

Natuurlijk zijn er ook een paar minpuntjes te bespeuren, zoals het oersterke GSM-toestel van Harry: hij gooit het zo hard tegen een muur dat het cement loslaat, en keilt het op de vloer van een auto, maar het ding blijft keurig functioneren.
En misschien wordt er wel een keertje te veel een verkeerde verdachte achterna gezeten. Maar deze bemerkingen vallen amper op tussen het voor het overige perfect geschreven boek.

Met De sneeuwman heeft Jo Nesbo een prachtig visitekaartje afgeleverd dat elke liefhebber van het spannende boek moet gelezen hebben.

De score: 10/10