Erics BIBber Blog

De verpakking:
Bruin en wit overheersen de cover. Op het eerste zicht lijkt deze bij de inhoud te passen, maar bij een nauwkeurige kijk blijkt de vrouw een blanke dame te zijn, waardoor de compositie terug lijkt te vallen in de categorie vakantieherinneringen. En als lezer vraag je je enkel maar af of die grote steen blijft liggen of van zijn sokkel gaat rollen, want dat is het enige spannende aan deze voorpagina.
Op de achterzijde komen dezelfde kleuren terug en wordt vrijwel alle nuttige informatie vermeld. Enkel een referentie naar een website van de schrijfster of de uitgever ontbreekt

De inhoud:
Tess Minnaert, een Nederlandse rechercheur bij moordzaken, probeert het geheim achter het verraad van haar grootvaders verzetsgroep te ontrafelen. Dat brengt haar in het verwarrende Zuid-Afrika van vlak na de verkiezingen. Daar dreigt de geschiedenis zich te herhalen: liefde en verrad lopen dwars door elkaar heen.

Het rapport:
De in Arnhem geboren Conny Braam trok op jonge leeftijd naar de Nederlandse hoofdstad om zo snel mogelijk haar droomjob te kunnen uitoefenen. Haar job bij het dagblad Trouw bracht haar in contact met ballingen van het Zuidafrikaanse regime. Danig onder de indruk van hun verhaal ligt ze mee aan de basis van de Anti-Apartheidsbeweging Nederland, waarvan ze bijna vijfentwintig jaar voorzitster was. Gedurende het grootste deel van die tijd werd het schrijven in de koelkast gestoken, maar in 1992, even na de vrijlating van Nelson Mandela, kijkt ze in haar deduut Operatie Vula terug op haar actieve verzetsdaden tegen de apartheid.

In 1996 maakte ze met haar derde boek, Zwavel, haar fictie debuut waarmee ze meteen een nominatie voor de Gouden Strop in de wacht sleepte. Later volgden nog zes werken van haar hand, waarvan het meest recente, De handelsreiziger van de Nederlandsche Cocaïne Fabriek, eind 2009 verscheen. In 2008 werd Zwavel heruitgegeven

Tess Minnaert, een jonge rechercheur bij de Amsterdamse moordbrigade groeide op in het hotel dat haar grootmoeder Marie samen met drie andere vrouwen uitbaatte. Na het overlijden van Marie, halen de verzamelde vaste gasten van het hotel herinneringen op aan vroegere tijden. Enkel rond het oprollen van Tess’ grootvaders verzetgroep blijft een zweem van geheimzinnigheid hangen. Zo ook lijkt er over de mogelijke betrokkenheid van een naar Zuid-Afrika uitgeweken Nederlandse miltair geen consensus te bestaan. Vastbesloten deze man eens op te zoeken boekt Tess een reis naar Zuid-Afrika, waar ze niet alleen geconfronteerd wordt met de schrijnende naweeën van het apartheidsregime en het aldaar nog altijd sluimerende (neo)nazisme, maar ook met onverwacht familieverraad.

Met Zwavel levert Conny Braam een mooi literair werkstuk af, waarin ze, met kennis van zaken en goochelend met bij wijlen prachtig woordgebruik de lezer op sleeptouw neemt door het officiëel net verenigde Zuid-Afrika, waar in de praktijk echter nog altijd onoverbrugbare kloven tussen blank en zwart blijven bestaan en zelfs moedwillig in stand gehouden worden. Deze keiharde confrontatie met een al even harde realiteit, die zorgt voor een niet te overtreffen geloofwaardige achtergrond is veruit het sterktste punt van het boek.

Jammer genoeg zijn de personages in het boek niet van diezelfde kwaliteit. Zelfs van het hoofdpersonage geeft de auteur niet meer prijs dan wat nodig is om het verhaal gaande te houden. Het blijven allemaal slechts bordkartonnen figuren, waarvan er slechts enkelen gestoffeerd worden met een laagje racisme. Allen zetten in hun handelswijze eigenbelang voorop waardoor liefde en verraad, voor zover deze gevoelens al een kans krijgen, gedegradeerd worden tot figuranten, in plaats van de hoofdrollen, die ze eigenlijk verdienen.

De auteur heeft zich wel de moeite getroost een degelijk plot te bedenken waarin een drietal verhaallijnen Nederland met Zuid-Afrika verbinden en aldaar samenkomen. Maar het uitschrijven had wat meer overdacht mogen gebeuren, want de lineaire wijze waarop het verhaal verteld wordt, neemt veel van de potentieel aanwezige spanning weg, waardoor er maar weinig meer resteert dan een opsomming van een seriële aaneenschakeling van feiten. Ook bij het gemak waarmee het hoofdpersonage vertrouwd wordt door zowel blank als zwart, zal bij de liefhebber van het spannende boek meteen een hoop vraagtekens plaatsen.

Dit is weer zo’n roman die door thematiek, setting en vooral realisme onverwacht en wellicht onbedoeld – getuige daarvan de NUR code 300 oftewel literaire fictie; algemeen – zijn weg naar de wereld van het spannende boek gevonden heeft. Puur als roman beoordeeld, scoort Zwavel dan ook erg goed, maar het verhaal van de jonge vrouw die op zoek naar haar verleden geconfronteerd wordt met wereldgeschiedenis, had nog zoveel aangrijpender en sterker uit de hoek kunnen komen door slechts één extra verbandje te leggen in de stamboom van het hoofdpersonage. Meer zelfs dan een literaire roman is dit boek een aanklacht tegen apartheid - het stokpaardje van Conny Braam – waarmee de auteur die lezers probeert te bereiken en te raken aan wie haar hon-fictie, haar pamfletten, journalistieke artikels en redevoeringen onopgemerkt voorbij gingen. Maar het werkt wel, want het is quasi onmogelijk om dit boek onberoerd aan je te laten voorbij gaan..
Samengevat is Zwavel een goede roman, maar een zwak spannend boek.

Het verdict: 4/10 (Als roman beschouwd: 7/10)