Erics BIBber Blog

De eerste zin:
Toen Maria had besloten om dood te gaan, moest haar kat verder maar voor zichzelf zorgen..

De korte inhoud
Het is 1953. al jaren houdt dictator Jozef Stalin de Sovjet-Unie in een ijzeren greep. In Stalins arbeidersparadijs is een seriemoordenaar actief die kinderen vermoordt. Maar in de Sovjet-Unie zijn zulke misdaden onmogelijk. Er bestaan alleen politieke misdaden. Wie al denkt dat een Sovjetburger tot die moorden in staat is, pleegt een misdaad en kan de kogel krijgen, of sterft een tergend langzame dood in een van de goelags. Voor de dood van de kinderen is altijd een logische verklaring: een ongeluk, buitenlandse spionnen – dossier gesloten.
Hoe los je een onmogelijke misdaad op?
Leo Demidov is een jonge, ambitieuze en toegewijde officier van de meedogenloze geheime dienst. Hij kent geen twijfels over het beleid van de communistische partij.
Maar de seriemoordenaar blijft actief en de kindermoorden gaan door. Het lijkt er zelfs op dat de moorden Demidov volgen, dat ze op de een of andere manier met hem te maken hebben. Leo beseft al snel dat hij de moordenaar van al die kinderen, wie het ook is, moet stoppen voordat hij zelf wordt vermoord.
Bij Demidov slaat de twijfel toe. Zijn vijanden binnen de muren van de Loebjanka, het hoofdkwartier van de geheime dienst, ruiken bloed en chanteren hem. Leo moet zijn loyaliteit aan de partij bewijzen, maar dat kan alleen als hij zijn vrouw Raisa verraadt.


Het volledige rapport.
Tob Rob Smith groeide op in Zuid-Londen waar zijn ouders een antiekwinkel uitbaatten. Hij begon al met het schrijven van verhalen in zijn jeugd, maar toen op de middelbare school een leraar hem aanraadde om toneelstukken te gaan schrijven maakte dat indruk op de jonge Tom. Na zijn studies werkte hij eerst als werknemer en later als zelfstandige vooral voor televisieproductiehuizen en –omroepen. Tijdens een minder drukke periode begon hij met het schrijven van zijn spannend debuut Kind 44, dat hij baseerde op de echte Russische seriemoordenaar Andrei Chikatoli, die in de jaren tachtig van vorige eeuw actief was.

Veiligheidsagent en perfecte Sovjetburger Leo Demidov komt per toeval op het spoor van een kindermoordenaar, maar volgens de communistische doctrine bestaan er geen seriemoordenaars. Deze contradictie brengt Leo aan het twijfelen inzake het officiële beleid; een gegeven dat zijn tegenstanders binnen de geheime dienst meteen uitbuiten om hem op een zijspoor te dirigeren. Maar Leo wil koste wat kost deze maniak opsporen en uitschakelen. Zelfs als dat betekent dat hij zijn naaste familie en zichzelf in grote problemen brengt. Enkel het met succes afronden van zijn zoektocht kan zijn geloofwaardigheid en re-integratie in de maatschappij weer bewerkstelligen.

Voor Kind 44 nam de auteur zich de vrijheid om het verhaal te verplaatsen naar de jaren vijftig toen Stalins schrikbewind zijn hoogtepunt beleefde. En deze kunstgreep blijkt een gouden idee te zijn, want veruit het sterkste punt van het boek is de grimmige sfeer die de auteur tot in de perfectie weet te hercreëren. Door zijn sobere beschrijvingen van het leven in Stalinistisch Rusland weet hij veel gruwelijker uit de hoek te komen dan al die boeken waarin bloed en lichaamsdelen in het rond vliegen. De eerste tweehonderd bladzijden van Kind 44 behoren tot het beste wat er ooit op papier gezet werd. De uiterst geloofwaardige wijze waarop alles verteld wordt grijpt de lezer bij het nekvel, kruipt onder de huid en dwingt hem de confrontatie aan te gaan met deze situatie van wantrouwen waarin een normaal leven geen optie is. Want het wantrouwen regeert met ijzeren hand en de angst voor arrestatie, marteling en de goelag hangt als een zwaard van Damocles boven eenieder; ook boven de hoofden van de protagonisten. Meesterlijke sublimatie toont Tom Rob Smith hier tentoon.

Toch mist Kind 44 net de perfecte score, want de contradictie tussen de Sovjetburgers die zich in het begin van het verhaal afsluiten van alles wat hen niet aangaat en de massale hulp die hij later in het boek krijgt is te groot om geloofwaardig te zijn. Hierdoor valt die onmenselijke sfeer die met veel moeite gecreëerd werd bijna als een mislukte soufflé in elkaar, waardoor de auteur er dan ook niet in slaagt die neerslachtige sluier die zowel over cover als verhaal hangt tot het eind vol te houden.

Ook zorgt het kaartje aan het begin van het boek bij aanvang voor heel wat afleiding, want de lezer is geneigd het te raadplegen telkens er een plaats die vernoemd wordt. En die zijn er aanvankelijk niet op terug te vinden. Het was beter geweest het kaartje pas af te drukken op de plaats waar het relevant wordt.

Toch leverde Tom rob Smith met Kind 44 een meesterwerk af dat verplichte literatuur moet zijn voor elke rechtgeaarde liefhebber van het genre. En voor elke (potentiële) auteur, want het is niet alleen een schoolvoorbeeld, maar zelfs de nieuwe maatstaf voor wat betreft sfeervorming.

Het definitieve verdict: 9/10