Erics BIBber Blog

De buitenkant:
Dit boek is verpakt in een stijlvolle cover: een witte uil - een sneeuwuil misschien? - gefotografeerd net voor de landing, of toepasselijker voor een spannend boek net voor het grijpen van zijn prooi, tegen een zwarte achtergrond. Een soberheid die eigenlijk meer past bij een literair werk, maar die volledig in de lijn ligt van de laatste uitgave van De roodborst en De verlosser. Enkele een onopvallende vermelding vestigt de aandacht op het feit dat het een literaire thriller betreft. Een cover vol klasse.

De achterflap:
Het is november in Oslo en de eerste sneeuw van het jaar is gevallen. Birte Becker komt thuis van haar werk en bewondert de sneeuwpop die haar zoon en man in de tuin hebben gemaakt. Maar zij blijken van niets te weten. Als het gezin vol verbazing door het raam naar de sneeuwpop staat te kijken, bemerken ze iets vreemd. De sneeuwpop kijkt naar het huis, naar hen.

Inspecteur Harry Hole ontvangt een anonieme brief, ondertekend door ‘De sneeuwman’, een brief die verschillende verdwijningszaken met elkaar in verband brengt waarbij getrouwde vrouwen vermist raakten op de dag dat de eerste sneeuw viel. Die nacht vlucht Sylvia Ottersen weg door de eerste sneeuw. Ze weet niet waar ze voor op de vlucht is of waar ze naar op weg is...


De binnenkant:
In 1960 werd Jo Nesbo in Oslo geboren, maar hij bracht het grootste deel van zijn jeugd door in Molde. Die jonge jaren stond volledig in het teken van het voetbal, maar een zware blessure smoorde een professionele carrière op de grasmat in de kiem. Dan zat er niets anders op dan gaan te studeren en een aantal jaar later mag hij zichzelf gediplomeerd econoom noemen en keert hij terug naar de Noorse hoofdstad, om aan zijn professionele loopbaan te beginnen: eerst als journalist en later als beursmakelaar. Maar zijn nieuwe liefde ligt elders: begin jaren negentig heeft hij zijn eerste stappen als zanger-gitarist van de pop-rock groep Di Derre, die na verloop van tijd in hun thuisland zeer succesvol wordt: hij leeft zich uit als performer, componist en tekstschrijver.

Als een uitgever vraagt om een boek over de band te schrijven, gaat Jo Nesbo in afzondering en komt hij terug met Vleermuisman. Het wordt in 1997 meteen uitgeroepen tot de beste Noorse misdaadroman. Het boek is het eerste in de reeks met inspecteur Harry Hole in de hoofdrol en de prijs is de eerste van een ondertussen indrukwekkende erelijst. De sneeuwman is het zevende boek met Harry Hole, maar slechts het zesde dat vertaald werd naar het Nederlands: het tweede boek uit de reeks, dat in Noorwegen niet echt goed ontvangen werd, is vooralsnog niet verkrijgbaar in het Nederlands.

Als Harry Hole en brief ontvangt, die ondertekend is door De Sneeuwman, kan hij eindelijk het verband leggen tussen een aantal verdwijningen van gehuwde vrouwen op de dagen waarop de eerste sneeuw viel. Ook werd er telkens een sneeuwpop aangetroffen in de buurt van de woning van de als vermist opgegeven vrouwen.

De sneeuwman van Jo Nesbo en de figuur Harry Hole halen, door een aantal parallellen, herinneringen boven aan Henning Mankell en zijn figuur Kurt Wallander: beide auteurs zijn meesterlijke vertellers, die er ten allen tijde in slagen de aandacht van de lezer vast te houden, zelfs als ze bij tijd en wijlen wat te ver doordraven in het uitspitten van de zielenroerselen van hun respectievelijke hoofdpersonages en de demonen die hun geest teisteren. Ook de meest banale beschrijvingen zijn met zo'n naturel op papier gezet dat het boeiende lectuur blijft. Zelfs de kleine verwijzingen naar zijn vorige boeken in de reeks, en dan vooral naar Vleermuisman zijn zo goed geïntegreerd dat ze totaal niet als storend ervaren worden. De vloeiendheid en vlotheid van hun teksten staat garant voor een - als die al bestaat - ideale leessnelheid, die aangenaam blijft weglezen van de eerste zin tot aan het laatse woord. Dat meesterschap is maar weinigen gegeven.

Maar de manier waarop het verhaal in De sneeuwman geconstrueerd is doet ook denken aan het werk van Jeffery Deaver: niet alleen wordt verscheidene malen een verdachte onder de aandacht gebracht, die later dan weer niet de dader blijkt te zijn, maar ook het gebruik van cliffhangers aan het einde van hoofdstukken en verrassende wendingen in het verloop van het verhaal dragen de stempel van deze Amerikaanse auteur.

Maar Jo Nesbo heeft niet alleen maar goed afgekeken bij collega's. Hij heeft natuurlijk ook zijn eigen draai gegeven aan het boek. Zo blijkt hij een meester te zijn in het onopvallend laten vallen van kleine hints waarmee hij pas tientallen bladzijden later - als ze al uit de gedachten van de lezer verdwenen zijn - echt aan de slag gaat. Dit prikkelt de lezer enorm en zorgt voor een competieve band tussen publiek en schrijver.

Natuurlijk zijn er ook een paar minpuntjes te bespeuren, zoals het oersterke GSM-toestel van Harry: hij gooit het zo hard tegen een muur dat het cement loslaat, en keilt het op de vloer van een auto, maar het ding blijft keurig functioneren.
En misschien wordt er wel een keertje te veel een verkeerde verdachte achterna gezeten. Maar deze bemerkingen vallen amper op tussen het voor het overige perfect geschreven boek.

Met De sneeuwman heeft Jo Nesbo een prachtig visitekaartje afgeleverd dat elke liefhebber van het spannende boek moet gelezen hebben.

De score: 10/10

Bespreking:
De van Ierse immigranten afkomstige Amerikaan Dennis Lehane werd geboren en grootgebracht in de buitenwijken van Boston, Massachusetts waar hij nog altijd woont. Jarenlang doorzwom hij beroepsmatig vele watertjes, maar tegenwoordig is hij voltijds schrijver en leeft hij van zijn pen.

Hij begon zijn schrijverscarrière als serie-auteur: Met de avonturen van het detectiveduo Patrick Kenzie en Angela Genarro vulde hij tussen 1994 en 1999 vijf boeken maar samen met de eeuwwisseling wisselde de auteur het geweer van schouder en sindsdien schreef hij enkel nog op zichzelf staande boeken. Mystic river (Vuile handen) en Gone, baby gone (Over mijn lijk) werden op magistrale wijze verfilmd en volgend jaar zal ook Shutter island (Gesloten kamer; een vijf sterren-boek op Crimezone) in de bioscoopzalen te bekijken zijn.

In De infiltrant volgen we drie personages in allen in Boston verzeild raken in 1918, en zo - al dan niet actief - een van de woeligste jaren uit de geschiedenis van die Amerikaanse stad meemaken op politiek en sociaal vlak:
Beloftevol politieagent Danny Coughlin, die in de voetstappen van zijn vader wil treden door op te klimmen in de hiërarchie, maar zichzelf in grote moeilijkheden brengt als hij zich opwerpt als vakbondsmilitant.
Baseballer George‘Babe’ Ruth die bij de Boston Red Sox stilaan naar zijn beste vorm toegroeit en zijn contract met de club openbreekt.
En tot slot Luther Laurence, een zwarte arbeider die probeert een normaal leven te leiden in het racistische Amerika van die tijd.

Laat ik maar beginnen met een waarschuwing: De infiltrant is geen makkelijk boek. Het is geen werk zoals er tegenwoordig dertien in een dozijn verschijnen, maar het is een historische momentopname waarin een spannend draadje verwerkt; zelfs bijna verstopt, werd. Het boek overstijgt het gerne en slaat een brug tussen faction en het literaire epos.

In het begin moet je als lezer een beetje op de tanden bijten, want in de eerste hoofdstukken zwaaien de typisch Amerikaanse sporten honkbal en boksen de plak: sporten waarmee wij, Europeanen, weinig of geen voeling hebben. Maar daarna onspint zich een verhaal zoals er te weining geschreven worden.

Dennis Lehane heeft de situering in tijd en ruimte uitstekend overdacht: De Groote Oorlog loopt op zijn einde en de terugkeer van grote aantallen jonge soldaten zorgt ervoor dat de arbeidsmarkt overspoeld wordt met potentiële werkkrachten. Hierdoor schiet de werkloosheid de hoogte in en de eerste slachtoffers zijn de bijna-rechteloze zwarten – want in die tijd heerst er in de USA nog een strikte rassenscheiding - die plaats moeten ruimen voor de teruggekeerde blanke helden van de Eerste Wereldoorlog. Tegelijkertijd beginnen de arbeiders zich te verenigen en de oprichting van een politievakbond in Boston is aanleiding voor een van de grootste conflicten in de geschiedenis van de stad. Kortom, meer dan stof genoeg voor een goed boek dat op een zeer realistische wijze verteld wordt. Hand in hand met deze hoge mate van authenticiteit gaat een al even grote geloofwaardigheid die tevens ondersteund wordt door perfect geschetste personages waarvan er een groot aantal opgevoerd worden. Maar gelukkig heeft de auteur de belangrijkste spelers vooraan het boek opgelijst, zodat de lezer zichzelf niet verliest in de massa.

De infiltrant slaat de lezer met verstomming en opent ons de ogen omdat we blijkbaar te snel vergeten om te kunnen leren van de geschiedenis: dit verhaal speelt zich af in 1918, maar in 1938 en 1998 (of 2008) herhaalde de geschiedenis zich. Enkel het onderwerp – of beter het lijdend voorwerp – wijzigde telkenmale: eerst waren de zwarten het slachtoffer; daarna de joden en de communisten en momenteel zijn de moslims uitgeroepen tot persona non grata.

In een jaar waarin het gros der boeken de diepgang hebben van een soepbord en menig lezer zich afvraagt of Alzheimer toegeslagen heeft vermits men de inhoud al bijna vergeten is bij het dichtslaan van een boek, is De infiltrant een opvallende verschijning; een witte merel waarop de meerwaarde zoekende liefhebber van het spannende boek lang moeten wachten heeft. Voor een keer worden de veelbelovende kreten die de achterflap sieren – zoals daar zijn “Ontstuimig, bruisend, grimmig en uitermate boeiend” en “Een indrukwekkende, vituoze, fascinerende, ontroerende, grappige en epische roman” – volledig waargemaakt. Laat mij er nog eentje aan toevoegen: een meesterwerk en een absolute aanrader voor al wie het aandurft.

Mijn score: 10/10