Erics BIBber Blog

De eerste alinea:
De helling was volledig verijsd. Hard, groen ijs overdekt met een dikke laag los, geschilferd ijs. Nergens houvast en tot overmaat van ramp stak er een glaciale wind op.

De korte inhoud:
Wenen 1914. Ksaveri Ignatz, jezuïet en geheim agent, is opgenomen in Steinhof, het meest luxueuze sanatorium van Europa, en weet niet waarom. Beetje bij beetje herinnert hij zich zijn missie. Hij moet de katholieke fundamentalisten de fatale slag toebrengen door in Steinhof documenten van hun geheime genootschap, de Sodalitium Pianum, te stelen. Maar niets is wat het lijkt in Steinhof. Welke experimenten voert dokter Kozlowski in het holst van de nacht uit? Wat drijft dokter Epstein, die zo gepassioneerd is door het anarchisme? En waarom komt Fürstin Elisabeth von Thurn zo vaak de Steinhof Kirche bewonderen?
Hoe dieper Ignatz in het Steinhof-labyrint doordringt, hoe meer hij lijkt te verdwalen.


Het volledige rapport:
De in Aalst geboren en getogen, maar naar Antwerpen uitgeweken, Mieke De Loof gaf haar professioneel leven in 2000 een andere wending. Ze gaf haar functie als docente filosofie en sociologie op om haar droom te verwezenlijken: schrijfster worden.

In 2004 werd haar spannend debuut Duivels offer meteen bekroond met de Hercule Poirot-prijs. Daarna was het twee jaar wachten op het vervolg, dat de titel Labyrint van de waan meekreeg en waarin hoofdpersonages en setting van het eerste boek werden overgenomen: een nieuwe reeks was geboren met de jezuïet, psychiater en geheim agent Ksaveri Ignatz die aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog zijn avonturen beleeft in Wenen, een van twee hoofdsteden van de toenmalige dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarijë. Recent verscheen het derde deel in de reeks onder de titel Wrede schoonheid.

In zijn rol als geheim agent voor de Jezuïeten, krijgt Ksaveri de opdracht om een eerste stap te zetten die de ondergang van de fundamentalistische tak van de rooms-katholieke kerk moet inluiden. In het luxueuze sanatorium en kuuroord Steinhof moet Ksaveri proberen bezwarende documenten te ontfutselen aan een Belgisch advocaat die behoort tot de fundamentalisten. Maar tijdens zijn verblijf merkt Ignatz op dat een aantal medewerkers, gasten en bezoekers zich vreemd gedragen, wat het uitvoeren van zijn taak er niet makkelijker op maakt.

Dat voor Mieke De Loof taal en stijl primeren op inhoud en spanning is met haar meest recente uitgave Wrede Schoonheid ondertussen iedereen opgevallen. Maar ook voor haar eerder werk gaat deze stelling op. Maar de sterkte van Labyrint van de waan is toch te vinden in een heel ander gegeven: haar keuze om het verhaal grotendeels te beperken in plaats en tijd. De compactheid van de setting die meteen ook het aantal opgevoerde personages limiteert, zorgt voor een degelijke, geconcentreerde basis waarop het verhaal kan geschilderd worden.

Zo geeft ze de lezer een mooie inkijk in het Weense Steinhof: een instelling die zijn primaire reden van bestaan - de behandeling van psychiatrische patiënten – financiert met de royale inkomsten van poepsjieke gezondheidskuren die gericht zijn op de financiële elite van Europa. Maar de auteur beperkt zich niet tot het beschrijven van de luxueueze vakanties waarvan deze rijken daar genieten, maar ze licht eveneens een tipje van de sluier op omtrent het uitproberen van nieuwe behandelingen, en de zucht naar erkenning van het personeel, dat in de voetsporen van hun beroemde land- en tijdgenoot Sigmund Freud wil treden.

Men zou bijna vergeten dat er tussen al deze beschrijvingen door ook nog een spannend verhaal verteld wordt in Labyrint van de waan. Dit vertrekt vanuit een eenvoudig opgezette plot, steekt af en toe de kop op, maar glijdt grotendeels bijna onopgemerkt tot aan een ontknoping die nogal uit de lucht komt te vallen en daarom een beetje beter gemotiveerd had mogen worden, dan nu het geval is.

Al bij al heeft Mieke De Loof het tijdloze thema van de strijd om macht in een originele formule gegoten, gegarneerd met wat grandeur van weleer en er een mooi verteld verhaal van gemaakt.

Het definitieve verdict:6/10

De eerste alinea
Ksaveri Ignatz stormde de monumentale trap van de universiteitshal af en stopte. Zijn ex-professor, die hij zo lang niet meer had gezien, stond in gedachten verzonken tussen de arcaden rond de binnenplaats. Een verdwaald dier, dat de kudde niet meer kan vinden, flitste het door Ignatz’ hoofd.

De korte inhoud:
Wenen 1914. Ksaveri Ignatz, psychiater, jezuïet en geheim agent, ontmoet bij toeval zijn ex-professor Von Graff. Ze lunchen samen. De volgende dag wordt de professor vermoord aangetroffen. De laatste die hem levend heeft gezien, is de omstreden schilder Egon Schiele. Dan wordt bekend dat er een serie gruwelijke moorden op jonge meisjes heeft plaatsgevonden. Ook hier is een verband met Schiele, maar Ignatz en zijn goede vriendin Elisabeth hebben sterke aanwijzingen dan Schiele de perverse moordenaar niet is. Ze openen de jacht.


Het volledige rapport:
De uit het Oost-vlaamse Aalst afkomstige, maar al jaren in Antwerpen wonende, Mieke De Loof besloot dat de recentste eeuwwisseling de gelegenheid was om haar leven om te gooien. Ze ruilde haar job als docente filosofie en sociologie in voor het in Vlaanderen onzekere bestaan van voltijds schrijfster.

In 2004 maakte ze een opgemerkte entree in de wereld van het spannende boek: Duivels offer kaapte meteen de Hercule Poirot-prijs van dat jaar weg. Nog eens twee jaar later volgde Labyrint van de waan en recent verscheen haar derde boek in de serie rond jezuïet, psycholoog en geheim agent Ksaveri Ignatz die opereert in het Wenen van net voor de Eerste Wereldoorlog.

In dit laatste boek loopt Ksaveri toevallig professor Von Graff, een van zijn favoriete vroegere docenten, tegen het lijf om ’s anderendaags te moeten vernemen dat de man vermoord werd. Zich verschansend achter melancholische motieven, geeft de onderzoeksrechter de zaak aan Elisabeth, een Habsburgse geheim agente, die in de wijze waarop de moord in scène gezet werd veel verwijzingen ziet naar het werk van de controversiële schilder Egon Schiele. Elizabeth betrekt Ksaveri bij haar onderzoek en het duo slaat de handen in elkaar in hun zoektocht naar de moordenaar die de schuld blijkbaar wil afschuiven op hun beider lievelingskunstenaar.

Na een eerste oogopslag vreesde ik, door het grote lettertype waarin Wrede schoonheid op papier gezet werd, dat mij de editie voor slechtzienden of beginnende lezers was toegestuurd. Maar algauw bleek mijn voorbehoud ongegrond. Deze keuze werd wellicht ingegeven om het verhaal toch de kaap van de tweehonderd bladzijden te kunnen laten ronden.

Al van bij de eerste bladzijden valt op hoeveel aandacht er is besteed aan het taalgebruik. De vertelstijl overstijgt het geschreven woord en vraagt erom gedeclameerd te worden; de kracht die uitgaat van het boek schreeuwt om een bewerking tot een performance of theatervoorstelling. Wie durft deze handschoen op te nemen? Maar de ander kant van de medaille van al dat werk is dat de taal alle aandacht voor zich opeist en het verhaal een zekere steriliteit bezorgt: er zit geen hoekje of rafeltje aan.

Wrede schoonheid is het eerste boek dat verschijnt na de overstap van de auteur van uitgeverij The house of books naar De geus. Maar ook inhoudelijk is er een stijlbreuk tussen de eerste twee boeken en dit werk. Voor het eerst is het hoofdpersonage niet aan het werk als religieus spion, maar wordt hij als detective geprofileerd, die een moordenaar moet ontmaskeren en, als het even kan, stoppen. Ook heeft de relatie tussen Ksaveri en Elisabeth von Thurn een enorme wijziging ondergaan: de twee flirten met hun wederzijdse aantrekking; misschien zelfs verliefdheid en staan op zo’n vertrouwelijke voet die aan het eind van Labyrint van de waan absoluut niet voor de hand lag.

Hoewel Mieke De Loof wat betreft de opbouw van haar verhaal een grote stap voorwaarts heeft gezet en een aantrekkelijke plot uit haar mouw schudde, schenkt ze te weinig aandacht aan het opbouwen en handhaven van de spanning in het verhaal. Getuige daarvan zijn eveneens de bijna terloopse ontknoping en het einde dat de deur wagenwijd opent voor een vervolg. “Schone wreedheid” misschien?

Historische misdaadroman staat er op de omslag, en die vlag dekt perfect de lading. Er had zelfs nog “literair” toegevoegd kunnen worden. Wrede schoonheid is zonder twijfel een zeer mooi klassevol boekje geworden dat perfect past in de fondslijst van Mieke De Loofs nieuwe uitgever. De vraag is alleen of het geen parel voor de zwijnen is. Of anders gesteld: is er wel een groot publiek voor? Want menig traditioneel liefhebber van het spannende boek, die eerder op zoek is naar spanning dan naar schoonheid – ook al is ze wreed van aard – zal zich toch wel overdonderd voelen bij de overvloedige referenties aan historische figuren die slechts bij ingewijden een belletje doen rinkelen en die een enorme belemmering vormen voor het manifesteren van de spanning. Referenties die een geïnteresseerde lezer al meteen voor een hele tijd aan het lezen kunnen zetten in een poging zich bij te scholen op het vlak van literatuur, psychologie, schilderkunst, filosofie en glasblaaskunst van eind achttiende en begin negentiende eeuw. Maar Mieke De Loof timmert gedreven voort aan haar kunnen als misdaadauteur en maakt boek na boek vorderingen, wat belooft voor de toekomst…

Het definitieve verdict:8/10 als roman – 6/10 als thriller

De achterflap:
Wenen, 1913. Terwijl het Habsburgse Rijk in zijn voegen kraakt, baadt Wenen in vrolijkheid en walst de Apocalyps tegemoet. Ksaveri Ignatz von Oszietsky danst dapper mee. Maar dat is schijn. Hij is jezuïet en pas opgeleid als geheimagent. Zijn Provinciaal Overste stuurt hem op zijn eerste missie: hij moet achterhalen waarom de katholieke spion aan het Habsburgse hof onbetrouwbaar is geworden. De tijd dringt, want Rome maakt zich zorgen. Om de gruwelijke waarheid te ontsluieren, moet Ksaveri Ignatz zijn leven op het spel zetten.

Meestal is een waardeoordeel vellen geen probleem, maar nu heb ik toch wat problemen om mijn beoordeling te motiveren, en daarom laat ik het onbeslist.

Mijn score: 5/10