Erics BIBber Blog

De eerste alinea:
De avond kleurde donkerrood toen Guido Ponsaerts e deur van de vergaderzaal achter zich dichtsloeg.

De korte inhoud
‘Ik maak je kapot.’ Die zin.
Vier woorden. Vlijmscherp. Pijnlijk duidelijk. Elke keer opnieuw.
Waarna hij uithaalde. Snoeihard. Elke keer opnieuw.
Soms met een enkele klap. Soms minutenlang.
Soms waren de klappen minder erg dan de woorden.
De woorden. Die vermoordden.
Die blijvende letsels veroorzaakten: krassen, kerven, snijwonden.
Dat kon niet blijven duren. Dat mocht niet blijven duren
Dat moest en zou hij een halt toeroepen. Eens en voor altijd..

Het volledige rapport
De overgang van het eerste naar het tweede decennium van de eenentwintigste eeuw luidde een periode van veranderingen in voor de Zoutleeuwse auteur Bart Debbaut. Met het ronden van de kaap van veertig levensjaren zouden zij die de man niet kennen zelfs durven gewag te maken van een opkomende midlifecrisis. Maar zij die beter weten, zullen bevestigen dat gedrevenheid aan de basis ligt van de ommekeer:. Zo ruilde hij niet alleen de uitgeverij Kramat, waar zijn eerste twee spannende titels verschenen, in voor Manteau, dat beschouwd wordt als het Mekka voor de Vlaamse misdaadauteurs. Maar tevens zei Bart Debbaut het bankwezen, waarin hij zich bijna twintig jaar als een vis in het water voelde, vaarwel om samen met zijn vrouw in Tienen een kledingzaak in mannenmode uit te baten.

Zijn vierde politieroman met de Leuvense speurders Leyssens en Van Cattendyck kreeg de titel Ik maak je kapot mee. Hierin wordt de directeur van een cosmeticabedrijfje levenloos teruggevonden op de parking van de firma. Vermoord met 18 messteken, weet de schouwarts te vertellen. Maar verder tast de recherche in het duister. Als wat later het eveneens achttien keer doorprikte lichaam van een ander slachtoffer gevonden wordt op de parking van een wegrestaurant, zien Leyssens en zijn team zich genoodzaakt het onderzoek van bij het begin over te doen, want dit lijkt het werk te zijn van een seriemoordenaar. Kunnen ze de dader ontmaskeren voor er een volgend slachtoffer valt?

Wat vooral bij de eerste bladzijden opvalt, is de ongebruikelijke hardheid van de conversaties tussen de politiemensen en de burger. Deze crue dialogen, die gespeend zijn van enige vorm van takt of gevoel, komen zo grof over dat het connotaties oproept aan de bezetting. De politie, uw vriend, is ver te zoeken. Zeker als er later ook nog een portie sarcasme door gemengd wordt. Zo ontstaat van meet af aan een negatief sfeertje.

En die sfeer wordt consequent doorgetrokken naar de interactie tussen de leden van de verschillende families die in het verhaal voorkomen: ongelukkige huwelijkspartners zijn legio en als man en vrouw wel eens een keer op dezelfde lijn zitten, gooien de opgroeiende kinderen wel roet in het eten. De harde titel dekt de lading wel.

Ik maak je kapot kan gelukkig prat gaan op een zeer degelijke plot, en tijdens het uitschrijven weet de auteur de lezer professioneel te sturen, zonder voortijdig ook maar het minste zicht te bieden op dader of motief. Daarenboven schudt hij, om de verrassing compleet te maken, op het einde nog een mooie plotwending uit de mouw.

Maar zelfs het perfecte plot is nog geen garantie op een perfect boek. Zo is het algemeen geweten dat seks verkoopt, maar als Leyssens en Van Cattendyck, die zowel professioneel als privé elkaars partner zijn, meer worden geportretteerd in hun slaapkamer dan tijdens het politieonderzoek, is het toch net van het goede teveel. Toegegeven, seks en misdaad gaan in de literatuur al jarenlang hand in hand, maar de verhoudingen moeten wel kloppen. De lezer die meer geïnteresseerd is in de bedgeheimen van een koppel, zal zich wellicht werken uit een ander genre aanschaffen in plaats van een spannend boek op zoek te gaan naar een blote borst. Ook lijkt er een zekere vermoeidheid op te treden bij de redactie, want naar het einde toe zijn er teveel foutjes tussen de mazen van het net geglipt, zoals onder andere de oranje mapjes die opeens geel blijken te zijn.

Met Ik maak je kapot haal je zes auteurs in huis voor de prijs van een: de cover met het silhouet van een man in een deuropening die belicht is langs achter lijkt zo weggelopen uit de reeks boeken van Christian De Coninck; de nietszeggende flaptekst – eigenlijk niets meer dan een uittreksel uit het boek - zou mooi in het rijtje staan van die van Stan Lauryssens; de verhaallijnen zouden ontstaan kunnen zijn aan het brein van veelschrijver Pieter Aspe; de rauwe schrijfstijl leunt erg dicht aan bij een Deflo die alle remmen losgooit en tot slot een plot waar Agatha Christie fier op zou geweest zijn. Rest alleen de vraag waar de eigenheid van Bart Debbaut naartoe? Hopelijk is ze niet verdwenen met het wisselen van decennium.

Het definitieve verdict: 6/10

Motivatie van de keuze:
De auteur maakte de bezoekers van het Crimezone forum erop attent dat dit boek, dat zijn debuut is, eraan zat te komen. Ik heb hem gecontacteerd en hem het contactadres van Crimezone in België bezorgd. Enkele dagen later viel het boek ter bespreking in de bus. Dit is het vijftigste boek dat ik dit jaar las.

De achterflap:
Een grijze muis met een duister verleden en een onleefbaar heden. Zo zou je Gerard Jeurissen het best kunnen omschrijven.
De Leuvense inspecteur John Leyssens en zijn team staan voor een raadsel wanneer ze kort na elkaar met een aantal moorden geconfronteerd worden. De signalen die de dader achterlaat, zijn vreemd en onbegrijpelijk. Vruchteloos zoeken de speurders naar de rode draad in het verhaal. Tot de gruwelijke waarheid aan het licht komt.


Bespreking:
De Vlaming Bart Debbaut werd in 1971, samen met zijn tweelingzus, geboren. Na zijn studies marketing verzeilde hij in de bankwereld waar hij diverse functies bekleedde en nog altijd professioneel actief is. Daarnaast schrijft hij al geruime tijd artikels voor diverse tijdschriften en is hij medeauteur van het managementboek Hoe word ik een winnaar en blijf ik het. Hij is gehuwd en vader van twee kinderen. Met Scherven zet hij zijn eerste stappen in de wereld van het spannende boek.

Hierin volgen we Gerard Jeurissen, een man met een traumatisch verleden. Op een bepaald moment begint in zijn hoofd de lijn tussen fictie en feiten te vervagen en wordt wraak nemen op dat verleden de enige drijfveer in zijn bestaan. Ondertussen groeit bij de Leuvense politie-inspecteur John Leyssens en zijn team de frustratie recht evenredig met het aantal lijken, terwijl ze wanhopig op zoek zijn naar sporen en verbanden die naar de moordenaar kunnen leiden.

De auteur kiest voor een verrassende opzet om zijn verhaal te vertellen: hij belicht alles vanuit drie standpunten. Voor het politieonderzoek gebruikt hij de tradionele derde persoon, maar voor de andere twee invalshoeken gebruikt hij de ik-vorm. Gelukkig worden beide heel het boek door zeer duidelijk van elkaar gescheiden, zodat de kans op verwarring zeer miniem is.

Dat Bart Debbaut al wat schrijfervaring heeft blijkt heel duidelijk uit de wijze waarop hij, het in groot Leuven gesitueerde, verhaal opbouwt: door zeer precies te schipperen met de informatie die hij vrijgeeft, slaagt hij erin de lezer lang in het ongewisse te houden, zonder dat die het gevoel krijgt dat er informatie achtergehouden wordt. Buiten het feit dat er nogal eens iets te ver afgedwaald wordt bij het beschrijven van de gedachtengang van de dader en enkele kleine redactionele foutjes, is Scherven een degelijk opgebouwd, onderbouwd en verteld verhaal.

Zijn personages zijn aimabele figuren, maar sommige van hun onderlinge relaties durven nogal eens in clichés te vervallen: zo is er onder andere de bijna obligate slechte verhouding tussen de hoofdinspecteur en de onderzoeksrechter. Maar anderzijds zijn de vaderlijke John Leyssens en zijn enthousiaste collega Mieke Van Cattendyck dan weer prachtfiguren die kunnen uitgroeien tot klassiekers onder de  speurdersparen.

Scherven is alles bij elkaar genomen een zeer mooi debuut dat ik iedereen wil aanbevelen. Als de auteur, die al de belofte van grote klasse uitstraalt, nog wat kan evolueren, maakt hij zeker kans om zich bij de top van de Vlaamse misdaadauteurs te scharen. En de wetenschap dat Bart Debbaut ondertussen al volop aan het werken is aan een opvolger met dezelfde speurders, doet mij al uitkijken naar een weerzien met hen.

Mijn score: 7/10