Erics BIBber Blog

De eerste alinea:
De kleine Pete Bukowski had minstens een uur onder het bord op hoofdweg 460 in het centrum van Wakefield staand turen naar de weg in de richting van Jarratt.

De korte inhoud
Bij een brute moordaanslag op de avond van de Amerikaanse presidentsverkiezingen komt de vrouw van de Democratische kandidaat en uiteindelijke winnaar Bruce Jansen om het leven. De verbitterde nieuwe president vaardigt onmiddellijk een decreet uit om de rust en orde in de Verenigde Staten te herstellen. Doggie Rogers, medewerkster van Jansen, is getuige van de maatschappelijke woede die ontstaat als de Amerikanen beseffen wat er aan de hand is: de grenzen worden gesloten, de avondklok wordt ingevoerd, en het land staat binnen de kortste keren op de rand van een burgeroorlog. Bovendien wordt Doggies vader ter dood veroordeeld, omdat iedereen hem ziet als de moordenaar van de presidentsvrouw.
Doggie voelt zich machteloos, maar besluit toch om zich met een kleine groep geestverwanten in te zetten voor de democratie, en om het complot te ontsluieren waaraan de Amerikaanse samenleving is blootgesteld.


Het volledige rapport
Op enkele jaren tijd heeft de Deense auteur Jussi Adler-Olsen zich van nobele onbekende opgewerkt tot the hottest kid in thrillertown. Volkomen terecht overigens, want de vier boeken die zijn Serie Q ondertussen telt, zijn stuk voor stuk degelijke thrillers die getuigen van vakwerk met maatschappelijke relevantie. Net zoals gebeurde bij Dan Brown en ook volop aan de gang is met onder andere Harlan Coben, worden, surfend op deze golf van succes, de oudere boeken nu ook gretig op de markt gegooid. Nadat eerder al Het alfabethuis en De bedrijfsterrorist als duoboek in de boekenwinkels verschenen, is het nu de beurt aan het uit 2006 stammende Het Washingtondecreet.

In dit meer dan zeshondervijftig bladzijden tellend werk stelt de auteur zichzelf de vraag wat er kan gebeuren als een president de wetten misbruikt die in uitzonderlijke situaties het congres buitenspel kunnen zetten en die ingevoerd werden na de aanslagen van 11 september 2001. Of anders geformuleerd: wat als de USA gaat slapen als een democratie en wakker wordt als een dictatuur? Jussi Adler-Olsen vertelt dit verhaal vanuit het gezichtspunt van een aantal mensen uit de entourage van de kersvers verkozen president.
Als de tweede vrouw van Bruce Jansen, de kersverse president, vermoord wordt bij aanvang van het grote feest ter ere van zijn verkiezing, trekt de man zich terug, om pas boven water te komen als het moment is aangebroken om zich te installeren in het Witte Huis. Vrijwel meteen maakt hij werk van zijn enige beleidspunt: het land zo snel als mogelijk veilig te maken. Wapens en munitie moeten worden ingeleverd; de doodstraffen worden aan de lopende band zo snel mogelijk uitgevoerd en betogingen en rebelerende acties worden bloedig onderdrukt. Terwijl de Verenigde Staten van Amerika meer en meer begint te lijken op het Rusland van vijftig jaar geleden, vraagt iedereen zich af of de president nog wel bij zijn volle bestand is. Maar het klimaat van angst weerhoudt iedereen om te reageren. Bijna iedereen, want Doggie Rogers wiens vader, als opdrachtgever voor de moord op de vrouw van Bruce Jansen, veroordeeld werd tot de doodstraf, wil er alles aan doen om zijn executie die met rasse schreden dichterbij komt, te voorkomen, door de onschuld van haar vader te bewijzen. Samen met een aantal oude kennissen stapt ze in naam van de democratie op naar haar vroegere werkgever Bruce Jansen, de vierenveertigste president van de USA.

Michael Moore nagelde in 2004 met de documentaire Fahrenheit 911 de zogenaamde Patriot Act al publiek aan de schandpaal. Maar het is toch wel opmerkelijk dat de eerste misdaadauteur die dit gegeven gebruikt als ruggengraat van een boek uit Denemarken komt. En Jussi Adler-Olsen heeft er werkt van gemaakt, want de oplijsting van de markantste punten uit de presidentiële besluiten, de literatuurlijst en de verantwoording die het verhaal volgen beslaan nog eens een tiental paginas extra.

Het Washingtondecreet begint als een rasechte politieke thriller, maar deint, naarmate de persoonlijke belangen groter worden, uit tot een verhaal vol actie dat eindigt waar Brendan Dubois apocalyptische thriller De laatste dagen van Amerika zowat begint. De vraag hoe realistisch het beschrevene nu echt is, is mijn inziens niet te beantwoorden, maar de auteur slaagt erin gevoelens van verontwaardiging, machteloosheid en afschuw op te roepen bij de lezer, wat op zich al een verdienste is. Dezelfde gevoelens die ook bij Kind 44 van Tom Rob Smith naar boven gehaald werden.

Jussi Adler-Olsen tekent over het algemeen genomen een zeer aannemelijk scenario uit, maar sommige aspecten ervan liggen er zo dik op dat de ervaren thrillerlezer al een en ander kan voorzien. Gelukkig zijn er ook genoeg andere wendingen; de ene al wat geloofwaardiger dan de andere, waarbij de epiloog, na een explosieve ontknoping, in al zijn vredigheid inslaat als een bom.

Ook slaagt de auteur er perfect in zijn verhaal mooi de cirkel rond te laten maken, door een klein groepje mensen in het begin van het boek te introduceren en deze te laten evolueren tot sleutelpersonages, wat getuigt van een mooi stukje plotwerk. Natuurlijk had alles wat compacter gekund. Zo is onder andere het bladzijden lange discours om rechtbank aan te duiden die het proces van de moord op de tweede vrouw van Bruce Jansen mag voeren te uitgesponnen en zelfs overbodig.

Maar de eindconclusie is overwegend positief voor deze “what if”-thriller die zich vooral afspeelt in en om het Witte Huis in Washington D.C. en in Virginia, de thuisbasis zowel de president als Doggie Rogers. Het Washingtondecreet is een totaal ander boek dan de veelvuldig geroemde Serie Q, maar kwalitatief zo goed als van hetzelfde niveau.

Het definitieve verdict: 7/10

De eerste zin: 
Op een onvoorzichtig moment ging haar gevoel met haar op de loop.

De korte inhoud
Naar aanleiding van een gewelddadige overval op een bordeelhoudster in Kopenhagen duikt Rose, de eigenzinnige assistente van brigadier Carl Morck, op de kwestie van een jaren geleden verdwenen prostituee – een van de vele onopgehelderde zaken die de afdeling Q moest oplossen. Wanneer Morck en zijn collega Assad worden gedwongen de zaak te onderzoeken, komen er verdachte aanwijzingen boven water over een eiland waar de Deense overheid vroeger lichtzinnige vrouwen naartoe stuurde, die vervolgens waren overgeleverd aan de luimen van het bewakend personeel. Morck en Assad ontdekken algauw dat dit slechts het topje van de ijsberg is van een ongehoorde vorm van mensenrechtenschending, die meer dan een halve eeuw geleden is begonnen en blijkbaar nog steeds gaande is.

Het volledige rapport
De Deen Jussi Adler-Olsen heeft zich op zeer korte tijd van nobele onbekende weten op te werken tot een vaste waarde bij het kruim van de misdaadauteurs. Nadat zijn eerste drie opzichzelfstaande thrillers quasi onopgemerkt passeerden, was het met De vrouw in de kooi, het eerste deel van de serie over de afdeling Q van de Deense politie, eindelijk raak. Nog twee delen volgden met evenveel, zo niet nog meer succes en nu ligt met Dossier 64, het vierde verhaal in de winkel met Carl Morck, Assad en Rose als de drie musketiers van de Deense cold cases, in de hoofdrol.

De zaak van de plotse verdwijning van een succesvolle, met Madonna dwepende, bordeelhoudster in 1987 is het begin van een onderzoek dat met gevaar voor eigen leven gevoerd wordt en de speurders via de donkere krochten van de medische sector van de helft van de vorige eeuw – toen ongeremde vrouwen uit de maatschappij geplukt werden om aan het werk gezet te worden op een afgezonderd eilandje, waar ze de speelbal werden van hun opzichters - tot bij de oprichters van een nieuwe extreemrechtse politieke partij in 2010.

Dossier 64 wordt verteld door middel van twee verhaallijnen die elkaar tegen het eind van het boek inhalen. De eerste speelt zich af in de tweede helft van de jaren tachtig en geeft aan de hand van een overlevende oud-eilandbewoonster inzicht in de karaktervorming van een slachtoffer van de maatschappij en hoe ze ermee omgaat. De ander is het hedendaagse draadje waarin het onderzoek gevoerd wordt.

Hoewel het verhaal in Dossier 64 op zichzelf origineel is, zijn er toch veel overeenkomsten met de vorige drie boeken uit de serie die de sociologische interesses van de auteur duidelijk bloot leggen: de vrouw als slachtoffer van naar buiten toe gerespecteerde leden van de maatschappij die er een verborgen agenda op na houden en zekere sadistische trekjes vertonen. Benieuwd hoelang Jussi Adler-Olsen nog uit dit vaatje kan blijven tappen, zonder statusverlies te lijden. Net zoals bij Karin Slaughter is de kans groot dat een deel van het publiek afhaakt met een gevoel dat ze het allemaal al eens gehad – of gelezen – hebben. Maar voorlopig is het nog net te slikken.

Ook moet Jussi Adler-Olsen erover waken dat hij de grenzen van de geloofwaardigheid niet al te frequent en opvallend overschrijdt. De acties van Carl Morck en zijn Syrische assistent Hafez el-Assad kunnen in dit boek een paar keer echt niet door de beugel en zouden in het echte leven meer dan waarschijnlijk op zijn minst uitzetting uit het politiekorps tot gevolg hebben; wellicht met nog een proces en veroordeling erbovenop. Dit overdrijven vreet aan het realisme dat de serie zo kwalitatief hoogstaand maakt.

Gelukkig zijn zowel de plot als de schrijfstijl van superieure kwaliteit, waardoor negatieve puntjes al eens makkelijker door de vingers gezien worden en het prachtige gevoel van humor dat de auteur laat infiltreren in de dialogen zalft zonder probleem alle eerder geslagen wonden. Alsook het feit dat het verhaal beter wordt naargelang het vordert met een geniale plotwending op het eind als de spreekwoordelijke kers op de taart.

Dossier 64 kan nog net door de beugel als zeer goed boek, maar voor een eventueel vijfde deel zal Jussi Adler-Olsen uit een ander vaatje moeten tappen, om zijn kredietwaardigheid te kunnen blijven bestendigen, vrees ik.

Het definitieve verdict: 8/10

De eerste zin:
Het was de derde ochtend, en de geur van teer en zeewier was in hun kleren gaan zitten.

De korte inhoud
Afdeling Q werkt aan de oplossing van een reeks myserieuze branden, maar krijgt dan de melding van Schotse collega’s dat ze een flesje hebben gevonden. Dit bevat een stukjes papier dat met bloed is beschreven en slechts gedeeldelijk te lezen is. Langzaam maar zeker weten brigadier Morck en zijn assistent Assad het bericht te duiden: het is een in 1996 geschreven schreeuw om hulp in verband met de ontvoering en verdwijning van twee jongens. Morck en Assad raken op deze manier betrokken bij een gruwelijke zaak van verdwenen kinderen die door hun ouders nooit als vermist zijn opgegeven.


Het volledige rapport
De Deen Jussi Adler-Olsen leverde met Dossier 64 net het vierde deel af in de Serie Q, over de politieafdeling die oude onopgelost zaken een tweede leven geven. Ook zijn in de schaduw van het succes van deze reeks, de twee eerder vertaalde opzichzelf staande boeken Het alfabethuis en De bedrijfsterrorist weer op de markt gebracht. Zo blijft enkel Washington dekretet nog onvertaald naar het Nederlands.

De noodkreet in de fles is na De vrouw in de kooi en De fazantenmoordenaars het derde boek met Carl Morck en zijn team in de hoofdrol. Hierin belandt een roep om hulp in een glazen flacon na vele omzwervingen een op het bureau van Carl. Zijn assistenten raken meteen in de ban van deze met bloed geschreven boodschap en hun enhousiasme sleurt Carl mee in hun jacht op een gruwelijke afperser en moordenaar die al jaren ongestoord zijn gangen kon gaan op het hele Deense grondgebied.

Dat Jussi Adler-Olsen de kunst van het schrijven als geen ander beheerst, bewees hij al met de eerdere delen in deze reeks. Deze keer heeft hij ook nog eens een zeer sterk verhaal bedacht over een misdadiger die gladder lijkt dan een paling, makkelijker van identiteit verandert dan een kameleon van kleur en als geen ander de zwakkes van zijn medemens weet uit te buiten. Een perfecte slechterik dus, die tot ieders verbazing de toets der geloofwaardigheid makkelijk doorstaat, en die in schril contrast staat met de plantrekkende underdog die Carl Morck is.

De enige vraagtekens die bij dit verhaal geplaatst kunnen worden, betreffen de toch wel bizarre verhaalllijn die zich rondom Carls secretaresse Rose ontwikkelt. Maar de impact ervan is bij lange na niet groot genoeg genoeg om noemenswaardige schade toe te brengen aan et geheel.

Na De vrouw in de kooi levert Jussi Adler-Olsen met De noodkreet in de fles een tweede hoogtepunt af in deze reeks, die blijft boeien.

Het definitieve verdict: 8/10

De eerste zin:
Er galmde nog een schot boven de boomtoppen..

De korte inhoud
In 1987 worden de verminkte lichamen van een broer en zus gevonden in een zomerhuisje in de buurt van Rorvig. In Noord-Seeland. Uit het politieonderzoek blijkt dat de dader gezocht moet worden binnen een groep van kostschoolleerlingen die uit de rijkste kringen van het land afkomstig zijn. Er is echter niet genoeg bewijs en de zaak verdwijnt in de doofpot, totdat een van de verdachten zichzelf aangeeft. Daarmee lijkt het mysterie opgelost.
Een aantal jaren later belandt het onderzoek op het bureau van brigadier Morck, hoofd van de afdeling ‘onopgeloste zaken’ Q. Hij denkt dat het er per ongeluk is terechtgekomen, maar al snel blijkt dat niet het geval te zijn. Hij realiseert zich dat der iets heel erg fout is gegaan… Samen met zijn assistent Assad begint hij een onderzoek dat hen in aanraking brengt met alle lagen van de maatschappij. Van de armste mensen die op straat leven tot de machtigste mensen van het land..


Het volledige rapport..
De Deen Jussi Adler-Olsen werd eenenzestig jaar geleden geboren. Maar als misdaadauteur is hij een laatbloeier, want hij debuteerde pas in 1997 met Het alfabethuis. Tien jaar later blies hij met overweldigend succes zijn literaire loopbaan weer nieuw leven in met De vrouw in de kooi; het eerste deel van de serie Q, over een Deense politieafdeling die enkel oude onopgelost zaken die veel publieke belangstelling genoten weer van onder het stof haalt.

Het net verschenen Dossier 64 is al het vierde deel in de reeks; De fazantenmoordenaars – het boek waar het hier over gaat – is het tweede deel. En hoewel de protagonisten allen weer van de partij zijn, breekt de auteur al meteen deels met zijn oorspronkelijk opzet, want de in zaak die in dit verhaal behandeld wordt, werd al een veroordeling uitgesproken en veel beroering veroorzaakte ze destijds ook al niet in de media.

Carl Morck, raakt geïntrigeerd door een zaak die uit het niets op zijn bureau lijkt te zijn beland. Vierentwintig jaar geleden werden twee tieners vermoord teruggevonden in het buitenverblijf van hun ouders. De verdenking viel al snel op een groepje leerlingen aan een elitaire kostschool, maar de vermoedens konden niet hard gemaakt worden, tot jaren later, één van de verdachten alsnog bekende en berecht werd. Samen met zijn assistent Assad voert de eigengereide brigadier Morck het onderzoek opnieuw en vermoedt hij dat de veroordeelde man enkel maar als zondebok fungeert; een rol waar deze riant voor betaald werd. Het hernieuwde onderzoek brengt de leden van de afdeling Q zowel bij de rijksten van Denemarken als bij de op straat overlevende drugverslaafden en zwervers.

Ondanks de eerder aangehaalde verschillen blijkt dat De fazantmoordenaars een bijna perfect copietje is van De vrouw in de kooi. Carl Morck is nog altijd alleen maar te motiveren als hij zijn oversten kan in de wielen rijden. En zijn afkeer voor zijn personeel wordt ditmaal gericht op het nieuwste lid van de dienst, de secretaresse Rose Knudsen. Ook verloopt het boek voor vier vijfden aan een rustig tempo, terwijl voor de ontknoping weer wat meer actie uit de mouw geschud werd. Enkel een begenadigd verteller kan hiermee wegkomen en mede door een zeer goed uitgewerkt plot en opvallende personages slaagt Jussi Adler-Olsen hierin.

Vooral de enige vrouw in het elitaire groepje krijgt een indrukwekkende en markante rol toebedeeld, waardoor elkeen die het boek zal lezen geïntrigeerd zal raken door het personage: de combinatie van sadisme, normenvervaging en persoonlijk leed, maken van deze figuur iemand waarbij Lisbeth Salander verbleekt. En om deze vergelijking door te trekken mag gesteld worden dat de liefhebbers van Stieg Larsons Gerechtigheid eveneens veel plezier zullen beleven aan De fazantenmoordenaars.

Ook was het grappig om in een van oorsprong Deens boek de cd’s van Helmut Lotti vermeld te zien. En het bleek geen folietje van de vertaler, die me persoonlijk bevestigde dat ze eveneens in het origineel deel uitmaakten van de muzikale collectie van een van de personages.

Hoewel De fazantenmoordenaars een doorslagje lijkt van het eerste deel in de serie, is het verhaal zelf meer dan sterk en pakkend genoeg om goed bevonden te worden en bevestigt Jussi Adler-Olsen zijn status van Denemarkens beste misdaadauteur van het moment.

Het definitieve verdict: 7/10

De eerste zin:
Ze krabde haar vingertoppen tot bloedens toe open op de gladde wanden en sloeg met haar vuisten tegen de dikke ruiten tot ze haar handen niet meer voelde.

De korte inhoud
Op een prachtige winterdag verdwijnt de jonge linkse politica Merete Lynggaard zonder een spoor achter te laten. De media duiken op het verhaal en suggereren van alles: van moord en zelfmoord tot een geplande vrijwillige verdwijning. De politie wordt gesommeerd de vermissing grootscheeps te onderzoeken, maar Merete is van de aardbodem verdwenen.
Brigadier Carl Morck, hoofd van de afdeling ‘onopgeloste zaken’ Q, forceert na enkele jaren een grote doorbraak in het onderzoek. Samen met zijn assistent Assad is hij een roekeloze crimineel op het spoor die wordt gedreven door haat. Wraak blijkt een cruciale factor in de krankzinnige plot.



Het volledige rapport..
Jussie Adler-Olsen werd halfweg de vorige eeuw geboren in de Deense hoofdstad Kopenhagen. Na een zeer gevarieerd leven – lees er de biografie op zijn eigen webstek maar eens op na – waarin een constant aanrekken en afstoten van de wereld van het boek centraal staat, leeft hij sinds 2007 van zijn pen. Hoewel hij zijn eerste stappen in de wereld van het spannende boek echter al tien jaar eerder zette, toen hij debuteerde met Het alfabethuis, is het de Serie Q, over de Deense dienst voor cold cases, die hem pas echt faam bezorgd heeft en hem internationaal lanceerde.

Die serie telt ondertussen al vier boeken, waarvan er drie in het Nederlands verkrijgbaar zijn. De vrouw in de kooi is het eerste deel, waarin Carl Morck – een rechercheur die zijn motivatie verloor sinds hij en zijn team beschoten werd – wordt weggepromoveerd tot chef van de pas opgerichte eenmansdienst Afdeling Q, waar hij gaandeweg hulp krijgt van zijn Syrische klusjesman Assad. De eerste zaak die op zijn bureau belandt, is deze van Merete Lynggaard, een politica die vijf jaar eerder spoorloos verdween. Aangestoken door het enthousiasme van Assad, krijgt Morck weer plezier in het recherchewerk en slagen ze er samen in een bruikbaar spoor bloot te leggen dat uiteindelijk leidt naar de ontknoping in deze zaak.

Het komt uiterst zelden voor dat het blaadje waarop ik mijn opmerkingen tijdens het lezen noteer aan het einde van de rit blanco blijft. Maar bij De vrouw in de kooi was dat dus het geval, wat betekent dat Jussi Adler-Olsen een degelijk verhaal gecomponeerd heeft zonder al te grote mankementen maar er ook niet in geslaagd is mij met een euforisch gevoel achter te laten.

Hij vertelt zijn verhaal inde derde persoon enkelvoud en gebruikt verschillende standpunten van waaruit hij de lezer een blik biedt op de afwikkeling van de feiten, waarbij de visies van speurder en slachtoffer het prominentst aanwezig zijn, wat zorgt dat de lezer zich snel betrokken voelt bij het verhaal.

Hoewel de beweegredenen van dader misschien wat vergezocht lijken, straalt het verhaal in zijn totaliteit een hoge graad van geloofwaardigheid uit, waarbij enkel de vaststelling dat het onderzoek dat een collega van Morck voerde net na de feiten toch wel zeer onzorgvuldig gevoerd werd, een klein barstje veroorzaakt in een boek dat staat als een huis.

Veel van het leesplezier komt louter voort uit de interactie tussen de twee mannen van Afdeling Q: Carl Morck, die in het begin zo comfortabel mogelijk de tijd tot zijn pensioen wil aftellen en het andere, de zalig geboetseerde immigrant Assad, die de onschuld zelve spelend Morck subtiel maar onverzettelijk weet te interesseren voor de zaak. Deze tweemansshow alleen al en de manier waarop hun eigen culturele invloeden langzaam toenaderingen vinden, maakt het boek al meer dan de moeite waard, zonder ook maar over de plot te spreken.

Een plot die Jussie Adler-Olsen trouwens mooi heeft uitgekiend en professioneel heeft uitgewerkt tot een boek waarin bijna geen woord teveel staat en waarmee hij zich in de voetsporen begeeft van de meesterplotter Jo Nesbo.

Kortom, JussiAdler-Olsen leverde met De vrouw in de kooi een echt aanwinst voor het genre af en maakt me meteen nieuwsgierig naar de andere delen van de serie.

Het definitieve verdict: 8/10