16-07-08
INDRIDASON Arnaldur - Maandagskinderen
Motivatie van de keuze:
Na begin dit jaar voor het eerst te hebben kennis gemaakt met deze alom gewaardeerde en geprezen auteur,was ik vastbesloten om meer van zijn hand te lezen. Nu is het dan zover, en neem ik zijn debuut uit 1997 ter hand.
De achterflap:
In Reykjavik pleegt de veertigjarige patiënt Daniël zelfmoord in een inrichting. Vrijwel gelijktijdig komt een bejaarde man bij een brand om het leven. Beide gevallen houden verband met elkaar. De bejaarde man heeft Daniël in de jaren zestig lesgegeven en blijkt hem kort voor zijn dood met een aantal bezoeken te hebben vereerd.
Aan inspecteur Erlendur en zijn kompaan Sigurdur Oli de taak om de achtergronden van beide zaken te onderzoeken. Ook de broer van Daniël begint naspeuringen te doen. Onafhankelijk van elkaar komen ze tot gruwelijke conclusies.
Bespreking:
De IJslandse auteur Arnaldur Indridason viel met de boeken uit zijn reeks met inspecteur Erlendur Sveinsson in de hoofdrol, al meermaals in de prijzen. Zo prijken er ondertussen er al twee Glazen Sleutels, de prijs voor de beste Schandinavische misdaadroman en een Gouden Dagger, de hoogste onderscheiding voor een spannend boek in Groot-Brittannië, op zijn schoorsteenmantel.
Maar het begon voor hem allemaal in 1997 met zijn debuut Maandagskinderen dat tevens eerste boekis met Erlendur en Sigurdur in de hoofdrollen en dat pas in 2006 naar het Nederlands vertaald werd.
In de IJslandse hoofdstad vallen bijna tegelijkertijd twee doden: Daniël, een psychiatrisch patiënt, stapt uit het leven en een gepensioneerd leraar overleeft een woningbrand niet. Als blijkt dat beide doden elkaar kenden, en recent nog meermaals spraken, kan het bijna niet anders of er moet een verband zijn tussen de op het eerste zicht op zichzelf staande drama’s. Zowel de politie, in de personen van Erlendur en Sigurdur als Palmi, de broer van Daniël, verdiepen zich in de zaak. Beetje bij beetje komen gruwelijke, bijna onmenselijke, feiten aan het licht.
De typische trage vertelstijl die de Noord-Europese schrijvers van spannende boeken zich eigen hebben gemaakt heeft als grote voordeel dat de lezer uitgebreid de tijd krijgt om zich in te leven in het verhaal. En die inleving is een eerste vereiste om meegezogen te worden in de beschreven gebeurtenissen. Arnaldur Indridason bewijst dat hij deze methode ook onder de knie heeft, hoewel hij bijna de aandacht van de lezer dreigt te verliezen door in de eerste helft van het boek het gebeurde tot vervelens toe te herkauwen: bijna elk personage wordt de kans geboden om zijn of haar visie van de feiten en de vermoedens te verwoorden. Na de –tigste keer het woord levertraanpillen te hebben gelezen, ontstaat er bij de lezer stilaan een aversie voor dat woord, en zouden zelfs apen en ezels wel beseffen dat er iets mis was met die medicatie.
Gelukkig herpakt de auteur zich verder in het verhaal, want daarin evolueert het intrigerende verhaal zich in een totaal onverwachte richting, waardoor het geheel nog tot een aanvaardbaar niveau wordt opgekrikt.
De plot die de auteur heeft uitgetekend is zeer origineel en hij slaagt erin het, voor Noord-Europeanen, atypische einde tot diep in het verhaal te maskeren waardoor de lezer ten volle kan genieten van het verrassingseffect van deze wending. Toch moet ook opgemerkt worden dat het verhaal misschien wat te vergezocht is en een te hoge onwaarschijnlijkheidsfactor heeft
Maandagskinderen is een boek geworden met twee gezichten: na het doorworstelen van een te langdradig uitgesponnen eerste deel, volgt gelukkig een ander deel waarin het talent van, de ondertussen meest geronimeerde Ijslandse misdaadauteur, Arnaldur Indridason al kan herkend worden. Het is dan ook geen meesterwerk, maar al bij al toch een aardig boek geworden.
Mijn score: 6/10
10:31 Gepost door Eric Diepvens | Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Tags: 6, vertaald, ijsland, indridason_arnaldur | 
Facebook |
24-06-08
STEFANSSON Jon Hallur - Misstap
Op het moment dat ik besef dat dit recensie-exemplaar zijn oorsprong in IJsland vindt, komen meteen de vooroordelen van de Scandinavische en bij uitbreiding de Noord-Europese thriller naar boven gesprongen. Niet dat deze kenmerken noodzakelijk negetief hoeven uit te vallen. Maar de typische traagheid van vertellen impliceert meestal ook dat er weinig gebeurt in deze boeken. Het mag dan ook tegenstrijdig klinken maar anderzijds hebben de auteurs uit het hoge noorden al wel menig briljant boek op de mensheid losgelaten. Het kan dus alle richtingen uit.
De achterflap:
Een succesvolle architect wordt levensgevaarlijk gewond aangetroffen in zijn zomerhuisje. Al snel wordt duidelijk dat hij verwikkeld is in een web van leugens en bedrog, waarbij familie, een minnares, en collega's een dubbelzinnige rol spelen. Beetje bij beetje wordt het kluwen van de kleine, benauwende IJslandse gemeenschap ontrafeld. Wie is slachtoffer en wie is dader? Wie is allebei?
Bespreking:
De bijna een halve eeuw oude Jon Hallur Stefansson is een man woorden: hij studeerde literatuur en zijn professionele leven beslaat zowat elk facet van de woordkunst: liedjesschrijver, poeet, radiomaker, vertaler en sinds kort ook misdaadauteur. Het winnen van een kortverhalenwadstrijd motiveerde de Ijslander om te beginnen aan zijn eerste spannende boek, dat in het Nederlands de titel Misstap meekreeg.
In Misstap volgen we twee personages: enerzijds is er Marteinn, die geen raad weet met het feit dat hij zijn vader een half zo jonge vrouw had zien kussen.. Als hij zijn vader dan wat later ook nog eens op sterven na dood terugvindt, slaan zijn gevoelens , verbeelding en realiteitszin helemaal in de knoop. Anderzijds is er de politieman Valdimar; die de eerste vaststellingen doet op de plaats waar Marteinn zijn vader meer dood dan levend vond.
Misstap is een boek met twee gezichten geworden. Het begin is - wat men ondertussen is gaan beschouwen als typisch voor de misdaadliteratuur uit het hoge noorden – een tikkeltje langdradig. Want door de ellenlange beschijvingen en uitweidingen is één vierde van het boek al voor de ogen van de lezer gepasseerd voor het verhaal echt op gang geschoten wordt. Maar naar het einde toe, als de lezer stilaan aan het indommelen is, wordt die stijl ongemerkt omgebogen tot een zeer directe vertelvorm waarin steeds minder ruimte is voor beslommeringen of bijvoeglijke naamwoorden. Hierdoor wordt de vaart van het verhaal steeds meer opgedreven naarmate de ontknoping nadert.
In essentie is dit vooral een verhaal over liefde, relaties en natuurlijk overspel, want de auteur heeft zowat elk opgevoerd personage opgezadeld met een relationeel probleem, waardoor die figuren wel wat aan echtheid winnen. Maar overdrijven is nooit goed, want de lezer gaat zich echt wel afvragen of er in heel IJsland dan geen enkel, naar onze maatstaven, normaal persoon te vinden zou zijn.
Op de achterflap staat opvallend vermeld dat Jon Hallur Stefansson het kroonprins van de IJslandse misdaadroman zou zijn. Tot ver in het boek lijkt dat te hoog gegrepen en een loze marketingkreet. Maar als het verhaal zijn climax bereikt en de ontknoping in het gezicht van de lezer ontploft, kan alleen maar beaamd worden dat deze auteur een enorm potentieel zou kunnen hebben. De prachtprestatie die hij geleverd heeft om, zonder kunstgrepen, geen enkele indicatie van de ware toedracht prijs te geven tot op het moment dat hij besluit deze als een vuist uit het donker in het gezicht van de lezer te laten slaan, getuigt van ware klasse. En de totaal op het verkeerde been gezette lezer blijft verbouwereerd achter in het besef dat hij of zij verslagen is door deze plotwending die er geen is. Dit einde alleen redt het boek van de middelmaat.
Het zag er lang naar uit dat Misstap een misstap dreigde te worden, maar de magistrale ontknoping bewijst dat Jon Hallur Stefansson echt wel het talent heeft om na verloop van tijd de troonopvolger te worden van Arnaldur Indridason. Maar voorlopig kan de koning nog ongestoord verder regeren.
Mijn score: 6/10
17:39 Gepost door Eric Diepvens | Permalink | Commentaren (0) | Email dit | Tags: 6, vertaald, ijsland, stefansson_jon_hallur | Facebook |
03-01-08
INDRIDASON Arnaldur - Koudegolf
Motivatie van de keuze:
Op de valreep voor de verkiezing van de zilveren vingerafdruk 2007, lees ik met dit boek het laatste werk van de shortlist van de vorige editie. De vele goede reacties op dit boek van Crimezone-recensenten en -bezoekers maakten mij ook zo nieuwsgierig dat ik niet anders kon dan dit boek aanschaffen en nu dus ook lezen. Tevens is dit voor mij weer een kennismaking met een auteur waarvan ik voorheen nog niets las.
De achterflap:
In een meer even ten zuiden van Reykjavik wordt het lichaam van een dode man ontdekt. De waterspiegel is na een aardbeving drastisch gedaald waardoor het menselijk skelet zichtbaar is geworden. Het lichaam blijkt vastgeketend aan een Russisch afluisterapparaat, waarmee een natuurlijke dood is uitgesloten. Gaat het hier om een ‘afgedankte’ spion? Erlendur, Elinborg en Sigorour Oli worden met deze zaak belast. Hun naspeuringen leiden hen naar het naoorlogse Leipzig waar een tragische geschiedenis van liefde, verlies en ongekende wreedheid begon ...
Bespreking:
De uit IJsland afkomstige auteur Arnaldur Indridason zag zijn werk, met inspecteur Erlendur Sveinsson in de hoofdrol, al meermaals bekroond. In 2002 en 2003 won hij met Noorderveen en Moordkuil twee jaar op rij de Glazen sleutel, de prijs voor de beste Schandinavische misdaadroman en in 2005 werd de Engelse vertaling van datzelfde Moordkuil beloond met de Gouden Dagger, de hoogste onderscheiding voor een spannend boek in Groot-Brittannië. De constante hoge kwaliteit van zijn werk is ook af te leiden uit de grote appreciatie die de collega-recensenten bij Crimezone uiten in hun beoordelingen van de boeken van zijn hand.
In Koudegolf – ondertussen al het vijfde boek in de reeks – komt, door het dalende waterpeil van een meer, een menselijk skelet bloot te liggen. Erlendur en zijn team worden erbij geroepen en kunnen alleen maar vaststellen dat het om een moord gaat. Vooraleer ze zich kunnen vastbijten in het verloop van de moord, moeten ze eerst proberen om de identiteit van het slachtoffer, dat al jaren onder water lag, vast te stellen. Het onderzoek leidt hen terug in de tijd naar het hoogtepunt van de koude oorlog, toen de communistische en de westerse wereld met getrokken messen tegenover elkaar stonden en beide partijen elkaars handelingen nauwlettend in de gaten hielden.
Laat ik maar met de deur in huis vallen en beginnen met het opvallenste gegeven aan dit boek. De auteur houdt er een eigenaardige manier op na om personages te introduceren: ofwel laat hij de naam van een personage vallen zonder veel details erover te verstrekken ofwel schrijft hij een hoofdstuk over een personage zonder dat zijn of haar naam vernoemd wordt. Deze manier van werken maakt het voor de lezer bij momenten wat moeilijk om een personage te plaatsen. Maar de ontbrekende informatie word gelukkig steevast verder in het verhaal verstrekt, zodat de verwarring maar van korte duur is.
Verder is de stijl van vertellen van typisch Schandinavische traagheid: sommige zaken worden lang uitgesponnen en keer op keer herhaald terwijl er telkens een stukje informatie aan toegevoegd wordt. En toch blijft alles zeer aangenaam om lezen. Met een bijna ongekend vlotheid moet de lezer meermaals vaststellen dat de tijd vergeten wordt terwijl de bladzijden met tientallen tegelijk lijken verslonden te worden.
De personages zijn – ook al trouw aan de stijl van het hoge Noorden – bijna allen getormenteerde, sombere figuren die, gebukt onder persoonlijk lijden , weinig reden tot blijdschap zien in hun bestaan. Een enkele uitzondering niet te na gesproken lijkt het wel of er in Noord-Europa geen geluk te vinden is. Maar anderzijds zijn deze door het leven getekende figuren zeer echte en geloofwaardige personages die de lezer niet onberoerd laten.
Dat de realiteit de fictie overtreft blijk nu ook weer uit de aanzet van Koudegolf, want wie bedenkt in gods naam - en wie gelooft er nu - dat een meer kan leeglopen...tot blijkt dat dit fenomeen effectief plaatsvond. Dit bizarre gegeven vormt de aanzet voor een groots plot dat meesterlijk wordt opgebouwd en met grootse zorg wordt gekneed tot een meeslepende thriller die een zeer geloofwaardige indruk achterlaat.
Arnaldur Indridason is het IJslandse antwoord op Henning Mankell en voor de fans van de Wallander boeken is deze reeks met Erlendur Sveinsson in de hoofdrol dan ook verplichte lectuur, want beide geboren vertellers halen hetzelfde verbluffend hoge niveau in hun boeken. Kortom: een aanrader.
Mijn score: 8/10
06:08 Gepost door Eric Diepvens | Permalink | Commentaren (1) | Email dit | Tags: indridason_arnaldur, ijsland, vertaald, 8, creme_de_la_crime | Facebook |