Erics BIBber Blog

De eerste alinea:
Dokter Anders Jonasson werd door verpleegkundige Hanna Nicander gewekt. Het was even voor halftwee ’s nachts.

De korte inhoud
Lisbeth Salander heeft een levensbedreigende aanslag overleefd en wordt in kritieke toestand naar het ziekenhuis gebracht, evenals de man die verantwoordelijk is voor haar duistere, pijnlijke verleden: Alexander Zalachenko. Salander wordt gezocht voor moord en door de media is ze neergezet als een psychopaat, moordenaar en satanist. Alleen Blomkvist is overtuigd van haar onschuld. Hij ontdekt de relatie tussen de vrouwenhandel, het verleden van Salander en de Zweedse veiligheidsdienst en wil daarover publiceren. Maar wil Salander wel meewerken? Ze vertrouwt niemand en zeker Blomkvist niet die haar als enige veel te goed kent. Uiteindelijk moet ze voor de rechtbank verschijnen. Zal het recht zegevieren?


Het volledige rapport
De voortijdige dood van de Zweedse journalist Stieg Larsson in 2004 is er verantwoordelijk voor dat de avonturen van de redactie van het maandblad Millennium beperkt bleef tot een trilogie. Het succes van zijn drie boeken, die zich al jarenlang hoog in de bestsellerlijsten handhaven, zorgde – na de relithrillers in het spoor van Dan Browns De Da Vinci Code – voor de nieuwste hype in de wereld van het spannende boek: de Scandinavische trilogieën overspoelden de boekenwinkels.

Gerechtigheid is het laatste deel van de serie. Voorlopig laatste deel moet ik eigenlijk zeggen, want de geruchten steken al langer de kop op dat er manuscripten van deel vier en zelfs deel vijf zouden bestaan. Alleen de aanslepende onenigheid tussen de familie van de auteur en zijn levensgezellin lijkt de publicatie in de weg te staan. En gelukkig is het boek dusdanig van opzet dat het drieluik rond journalist Mikael Blomkvist en einzelgänger en hacker Lisbeth Salander mooi wordt afgerond.

Gerechtigheid gaat verder waar De vrouw die met vuur speelde stopte: Mikael vindt de levensgevaarlijk gewonde Lisbeth en haar vader Zalachenko en belt de hulpdiensten. Terwijl de politie ongeduldig wacht om Salander te kunnen ondervragen, begint de veiligheidsdienst in hoog tempo alle sporen opverwijderen. Enkel onderzoeksjournalist Blomkvist doet er alles aan om de volledige waarheid uit te zoeken en in de openbaarheid te brengen.

Het grootste minpunt van Gerechtigheid, en tevens de enige reden waarom de maximale score op zak blijft, is je er pas ten volle van kan genieten als je het veruit minste boek van de reeks achter de kiezen hebt. De vrouw die met vuur speelde is namelijk de inleiding op dit verhaal. Maar deze opoffering wordt meer dan goed gemaakt omdat Gerechtigheid de serie (voorlopig misschien) in schoonheid afsluit met een perfect opgebouwde spanningsboog die nergens ook maar het kleinste deukje vertoont en een veelheid aan thema’s bevat die met kennis van zake onder de loep genomen worden.

Ook Stieg Larssons schrijven evolueerde. Zo bevat Gerechtigheid, ondanks het feit dat het met voorsprong het dikste boek is van de drie, veel minder weinig ter zake doende uitweidingen. Enkel bij de beschrijving van het ontstaan van de veiligheidsdienst en meer bepaald de Sectie Speciale Analyse steekt de jeugdzonde weer even de kop op. Maar voor het overige is het boek een meer dan degelijk werkstuk dat eivol staat van de onverwachte wendingen. De afwezigheid van rustmomenten zorgt ervoor dat het lezen vlot opschiet en maakt het doorploegen van de meer dan zeshonderdvijftig bladzijden een zeer aangename bezigheid.

Door de grote hoeveelheid boeken van amper aanvaardbare kwaliteit, stelt de lezer zijn hobby wel eens in vraag, maar een boek als Gerechtigheid lezen is voldoende om al die twijfels weer voor een tijdje van tafel te vegen: Het zijn uitschieters als deze waardoor een mens met plezier blijft lezen. Gerechtigheid s dan ook een terechte winnaar van De Glazen Sleutel 2008, de prijs voor het beste Scandinavische misdaadverhaal van dat jaar, en een absolute aanrader voor elke liefhebber van het genre. Of om het in drie woorden samen te vatten: een zalig boek!

Het definitieve verdict: 9/10

De verpakking:
Over deze weinig opspraakmakende covers die bij alle drie de boeken van deze auteur op de kleur na niet van elkaar verschillen, is niet veel te vertellen. Het moge duidelijk zijn dat in dit geval de naam van de auteur, die in grote letters de cover doormidden klieft belangrijker geacht wordt dan een in het oog springend grafisch ontwerp. De vrouw achter de lichtblauwe band waarin ook het volgnummer van het boek binnen de Millennium trilogie discreet verwerkt zit, mag dan wel de potentiële koper verstoord aankijken, een echte aandachttrekker is het niet.
De achterzijde bevat alle informatie die verwacht mag worden, maar door de grote hoeveelheid aan citaten geeft het wel een overvolle indruk. Maar dat contrasteert mooi met de extreem sobere en stijlvolle rug van deze uitgave.

De inhoud:
Twee tegenpolen, Mikael Blomkvist en Lisbeth Salander. Hij is een charmante man en een kritische journalist van middelbare leeftijd, en uitgever van het tijdschrift Millennium. Zij is een jonge, gecompliceerde vrouw met zwartgeverfd haar, piercings en tatoeages, én een uitermate goede hacker. Samen vormen ze een ongewoon, maar sterk team. Mikael wordt benaderd door oud-zakenman Henrik Vanger. Veertig jaar geleden is de zestienjarige Harriët Vanger op mysterieuze wijze verdwenen en vermoedelijk vermoord. De zaak is echter nooit opgelost en inmiddels verjaard. Toch wil Henrik Vanger graag dat Mikael zich hier nog eens op stort. Aanvankelijk lijkt het onderzoek nergens op uit te lopen. Totdat Mikael met hulp van Lisbeth op een spoor stuit dat rechtstreeks naar een zeer duister en bloedig familiegeheim voert ...


Het rapport:
Stieg Larsson hoeft wellicht niet meer voorgesteld te worden. Deze Zweedse journalist wiens boeken na zijn dood, zorgden voor dé nieuwe hype in de wereld van het spannende boek, na deze van Dan Brown, zal zelfs een zekere bekendheid genieten bij het niet lezend publiek: als het niet is door perikelen omtrent de toekenning van zijn erfenis, dan misschien wel door massa aan biografieën die over hem op de markt gegooid worden. Of door de verfilmingen van zijn zogenoemde Millennium-trilogie.

Oorspronkelijk was het de bedoeling om de reeks te laten lopen over een tiental boeken, maar toen de auteur eind 2004 op vijftigjarige leeftijd bezweek aan een hartaanval betekende dit ook dat Gerechtigheid, het derde boek in de serie meteen ook het laatste was. Zowel het eerste verhaal, Mannen die vrouwen haten, als het net vermelde derde boek werden bekroond met De Glazen Sleutel, de prijs voor het beste Schandinavische boek van respectievelijk 2006 en 2008.

In Mannen die vrouwen haten, komen de hoofdpersonages elkaar voor het eerst tegen. De net voor smaad veroordeelde journalist en uitgever Carl Mikael Blomkvist neemt even afstand van zijn job en begint op vraag van pater familias Henrik Vanger, aan de opdracht om, onder het mom van het schrijven van een kroniek over de deze belangrijke Zweedse familie van industriëlen, de tot op heden onopgeloste verdwijning van Harriët Vanger in 1966 nog eens tot in de details te onderzoeken. Als het project te groot wordt voor een man alleen, schakelt Mikael de hulp in van een competent onderzoeker in de persoon van Lisbeth Salander: een jonge, door het leven getekende, eigenzinnige, communicatief gestoorde anarchiste, die echter ook zeer bedreven is in het kraken van computers. Naarmate ze erin slagen meer feiten te reconstrueren en de familiegeheimen dichter aan de oppervlakte te brengen, worden ze als maar onvriendelijker bejegend door de clan van de Vangers, tot er zelfs sprake is van echte vijandigheid.

Vanaf de eerste bladzijde bewijst Stieg Larsson dat hij kan schrijven. Niet alleen heeft hij een klare, vloeiende schrijfstijl die aangenaam wegleest, maar ook zorgt hij ervoor dat hij de aandacht van de lezer meteen opeist, zodat deze zich gewillig laat verleiden om mee op te gaan in het vertelde. Het wordt geen ronde op de roetsjbaan, maar een voor de Schandinavische auteurs typische rustige rondrit langs voldoende adembenemende punten, om de lezer bij de les te houden. Menig schrijver mag jaloers zijn op het gemak waarmee men in het boek kan verdrinken.

Voor Mannen die vrouwen haten koos de auteur dezelfde opzet als Iain Pears een tijdje geleden deed voor zijn De val van Stone: een journalist wordt gevraagd een duistere zaak op te lossen, en om zich makkelijk toegang te kunnen verschaffen tot allerhande bronnen van informatie, kan hij bogen op een officiële opdracht als biograaf of kroniekschrijver. Twee verhalen voor de prijs van een, als het ware. Maar Stieg Larsson doet er nog een schepje bovenop door deze thematiek nog eens te verpakken in een derde verhaal waarin het hoofdpersonage zint op journalistieke wraak voor zijn veroordeling. Deze grootse opzet resulteert in een pil van 560 bladzijden en het hadden er eigenlijk nog wat meer mogen zijn, want het ontrafelen van deze derde verhaallijn wordt tegen een on-Zweeds tempo in een recordtijd afgewerkt – zeg maar afgehaspeld. Dit is meteen mijn voornaamste punt van kritiek op dit voor de rest praktisch foutloos en degelijk geconstrueerd boek.

Natuurlijk brengt zo’n lang verhaal een paar eigenaardigheden met zich mee: zo wordt de lezer toch wel gevraagd enige aandacht aan de dag te leggen als hij doorheen het boek kennis mag maken met meer dan honderd personages die met naam of toenaam voorgesteld worden. Het feit dat aanzienlijk deel daarvan ook nog eens dezelfde familienaam met elkaar delen, en geconcentreerd zitten op een half geïsoleerd eilandje dat enkel met een brug verbonden is met het op het vasteland gelegen fictieve stadje Hedestad maakt het er niet makkelijker op. Gelukkig heeft ook de auteur daar notie van genomen en heeft hij (op blz 171) een eenvoudige stamboom in zijn boek opgenomen en zijn de belangrijkste figuren voorzien van uiteenlopende karaktertrekken. Zo is Mikael de verpersoonlijking van een grijs personage, terwijl Lisbeth enkel maar uit wit en zwart bestaat. Twee tegenpolen die elkaar ook pas voor het eerst over halfweg in het boek ontmoeten en samen met de lezer moeten wennen aan elkaar.
Een andere eigenaardigheid is dat Mannen die vrouwen haten een ongelooflijk lange inleding heeft. Pas in de buurt van pagina tweehonderd is de lezer van alle benodigde informatie voorzien en kan het spannende verhaal eindelijk aanvangen. Dit kan tot gevolg hebben dat een aantal lezers al afhaakt vooraleer het echt leesplezier begint. Aan hen hem ik slechts een raad: “niet doen; even doorzetten.”

Een mens vraagt zich af wat een kijk op de wereld Stieg Larsson had om met zo een ongelooflijk uitgebreid, complex, maar duidelijk opgezet plot - dat ook nog eens gestoffeerd werd met meer dan genoeg varrassingen - voor de dag te komen. Dat alleen al maakt nieuwsgierig naar meer. Dat het dan ook nog eens met prachtig bewoordingen uitgeschreven is tot dit interessante, intrigerende en boeiende verhaal met een hoog realiteitsgehalte resulteert in een bijzonder geloofwaardig boek.

Hoewel Mannen die vrouwen haten niet het meesterwerk is dat een bekroning met de Glazen Sleutel laat uitschijnen, is het toch een goed boek geworden, dat zelfs komt aankloppen bij de zeer goede boeken. Maar het is zeker een verhaal dat de zin om de andere delen uit de serie te gaan lezen zeker aanscherpt.

Het verdict: 7/10