mankell_henning : Erics BIBber Blog

03-11-07

MANKELL Henning - Kennedy's brein

mhkb

Motivatie van de keuze:
Een nieuwe Mankell, dat is altijd weer genieten. Hoewel zijn meest recente werk getuigt van kwalitatieve wisselvalligheid, is een mindere Mankell, nog altijd beter dan menig ander goed boek.

De achterflap:
Na haar terugkeer uit Griekenland wordt archeologe Louise Cantor geconfronteerd met de dood van haar vijfentwintigjarige zoon Henrik. Volgens de politie is het zelfmoord, maar Louise legt zich hier niet bij neer. Ze weet zeker dat Henrik nooit de hand aan zichzelf zou slaan. Louise besluit te onderzoeken waar Henrik de laatste jaren mee bezig was. Ze volgt een spoor dat via Spanje uiteindelijk naar Mozambique voert. Henrik blijkt verwikkeld te zijn geweest in een heftige strijd tegen aids en de meedogeloze, op winst beluste medische industrie.

Bespreking:
Dat Henning Mankell gefascineerd is door het zwarte continent is algemeen geweten, want de problematiek van de Afrikanen, hun uitbuiting en hun uitzichtloos bestaan kwam al in meerdere van zijn boeken om het hoekje gluren. Zo ook in dit boek. De inspiratie die aan de basis ligt van Kennedy’s brein, is de machteloosheid die de auteur ervoer en nog steeds ervaart als hij geconfronteerd word met de gevolgen van AIDS; het virus dat in Afrika verschrikkelijk veel slachtoffers maakt.

We volgen archeologe Louise Cantor die bij haar terugkeer van een opgraving in Griekenland, haar zoon Henrik wil bezoeken, maar hem dood in zijn appartement aantreft. Volgens de gerechtsonderzoekers heeft hij zelf, door een overdosis slaappillen te nemen, afscheid genomen van het leven. Maar Louise kan met dit besluit geen vrede nemen, en vermoedt dat hij vermoord is. In de zoektocht naar haar gelijk, blijkt dat er veel was van Henriks levenswandel waar zij geen weet van had. Toch slaagt ze er met veel moeite in – zoals bij het reconstrueren van een oude vaas – beetje bij beetje de stukjes in elkaar te passen: Henrik was in Mozambique duistere praktijken op het spoor gekomen in de medische industrie, die er vanuit gaat dat alles is toegestaan om zo snel mogelijk een probaat middel tegen AIDS te kunnen vinden en daar natuurlijk zoveel mogelijk winsten op te maken.

Trouw aan zijn stijl, en typisch voor de schrijvers uit het hoge Noorden, is dit weer een traag vorderend boek geworden met zeer veel beschrijvingen, herhalingen en mijmeringen. Maar deze formule, die in de Wallander reeks fascineerde, begint stilaan enige slijtage te vertonen, want nu komt het bij momenten storend over als het hoofdpersonage steeds maar weer terugdenkt aan de momenten met de man van haar leven die haar twintig jaar geleden verliet. Het maakt van Louise een zielig mens en doet afbreuk aan haar woede en macheloosheid om de dood van haar enig kind; gevoelens die wel krachtig en doeltreffend beschreven worden.

De beschrijvingen van Afrika en haar bewoners, zijn vol ziel en Mankell doet geen moeite zijn gevoelens hieromtrent onder stoelen of banken te steken: hij serveert een buffet van prachtige landschappen, ongebreidelde levenslustige Afrikanen en woede en onbegrip omtrent de onwil van de blanken om zich aan te passen, en hun egoïsme. Menig literair auteur zal hier jaloers op zijn.

Maar de plot voldoet niet aan de verwachtingen die we hebben van een goot schrijver als Mankell: Louise vertrekt van niets, loopt als een kip zonder kop door het verhaal en telkens als ze het niet meer ziet zitten, krijgt ze een volgende stukje houvast. En dit truukje wordt een aantal keer herhaald. Ook blijven er voor een spannend boek, op het einde, te veel vragen onbeantwoord.

Het romangehalte van Kennedy’s brein is zeer groot en mijns inziens had uitgeverij De Geus er beter aan gedaan om dit boek niet onder de vlag van de spanning uit te brengen, maar de rode streep te vervangen door de blauwe, om zo het doelpubliek – de literaire lezer – beter te kunnen bereiken, want de liefhebber van het spannende boek blijft toch een beetje op zijn honger zitten.

Mijn score: 5/10

EOB

23-04-07

MANKELL Henning - Labyrint

Motivatie van de keuze:
Een boek van Henning Mankell heeft een bepaalde aantrekkingskracht op mij. En alhoewel ik begin te vermoeden dat hij maar één bepaalde stijl van schrijven kan hanteren, namelijk degene waarmee hij zijn personage Kurt Wallander zowat onsterfelijk heeft mee gemaakt: beschrijvend, traag met heel veel aandacht voor het denkproces bij een moordonderzoek, blijft het toch een plezier om een boek van zijn hand te lezen.

De achterflap:
Aan de Zweedse kust wordt een menselijke schedel gevonden. Wie is de dode? Hoe is de schedel hier beland? En waar is de rest van het lichaam? Dit zijn de vragen waarmee officier van justitie Lousie Rehnström wordt belast. Er doen geruchten de ronde: de schedel zou van Bengt Ingemarsson zijn, de ‘grote weldoener’, die de gemeente kwam redden met zijn imposante investeringsplannen. Van die plannen is niks terechtgekomen, er zijn veel gedupeerde investeerders en tijdens de rechtszaak is Ingemarsson spoorloos verdwenen. En met hem de ingelegde gelden.

Bespreking:
Een schedel die gevonden wordt op een rotseilandje voor de Zweedse kust brengt de plaatselijke bevolking aan het speculeren over de herkomst ervan. De vaakst geopperde theorie is dat hij afkomstig zou zijn van Bengt Ingemarsson, een man die een aantal jaren geleden als de economische redder van de streek werd binnen gehaald, omdat hij plaanen had veel geld te investeren in het gebied om nieuw leven in de industrie te blazen. Met een ongeziene flair veroverde hij de harten en het geld van de locale bevolking om daarna met de noorderzon te verdwijnen. Louise Rehnström, de plaatselijke officier van justitie, die belast is met het onderzoek naar de schedel, raakt zo gefascineerd door de mysterieuze Ingemarsson, dat ze alles over hem, en zijn zwendel, wil te weten komen.

Het tot stand komen van Labyrint liep niet van een leien dakje, want Mankell begon eraan in 1995. Maar nog voor het voltooid was, gooide hij het roer om, en herwerkte hij het manuscript tot een script voor een tv-serie, die in 1999 daadwerkelijk opgenomen werd. Tijdens een bezoek aan één van die opnames, stelde de auteur vast dat het werk toch niet volledig aan zijn verwachtingen voldeed, en hij transformeerde het geheel terug naar boekvorm. In die vorm verscheen het in 2000 in het Zweeds, en we moesten tot 2007 wachten op de Nederlandstalige editie. Dit werk situeert zich dus ten tijde van het afscheid van Kurt Wallander en het verschijnen van De terugkeer van de dansleraar.

De omvorming van scriptvorm naar proza is nog duidelijk merkbaar: 243 hoofdstukjes, in lengte variërend tussen twee zinnen en vier bladzijden, in een boek van 247 bladzijden. Als we de lege ruimtes tussen de hoofdstukken wegdenken halen we zelfs de 200 pagina's niet, wat zelfs naar Vlaamse en Nederlandse maatstaven als een dun boekje beschouwd mag worden. Het is bijna absurd soms tot vier hoofdstukken op een blad te vinden. Het mag meteen duidelijk zijn dat zulke korte hoofdstukken zich niet lenen tot het uitweiden van lange gedachtengangen en besluimeringen van de personages. Gevolg is een zeer a-typische Mankell: een boek met weinig franjes, waar je in sneltreinvaart doorheen leest. En laat nu net die vaart er voor zorgen dat de betrokkenheid van de lezer met de teloorgang van een dorp, en sommige van zijn inwoners, gedeeltelijk verhinderd wordt, want deze vlotheid creeert afstandelijkheid en oppervlakkigheid.

Qua personages en locatie verloochent de auteur zijn verleden niet: het verhaal speelt zich af in een klein Zweeds kustplaatsje; de hoofdrolspeelster heeft veel zorgen met haar moeder en haar huwelijk vertoont veel sporen van de dagelijkse sleur. En ook zit de plot weer ingenieus in elkaar, met soms verrassende wendingen. Het verhaal in zijn algemeenheid en sommige van de details vertoont bij momenten parallellen met hetgeen enkele jaren geleden gebeurde in de streek rond het West-Vlaamse stadje Ieper, tijdens de opkomst en van van het spraakbedrijfje van de heren Lernout en Hauspie.

Met dit werk bewijst Mankell dat hij ook andere boeken kan schrijven dan de reeks over Wallander. Maar die reeks is kwalitatief zo sterk, dat het voor de auteur moeilijk zal zijn nog iets op de markt te brengen dat uit de schaduw van Kurts avonturen zal kunnen treden. Labyrint is een goed boekje, maar geen meesterwerk.

Mijn score: 6/10

31-07-06

MANKELL Henning - Voor de vorst

Motivatie van de keuze:
Henning Mankell verheft zijn politieromans tot echte literatuur. Omdat het zo’n buitenbeentje tussen de misdaadboeken is, is het ook zo’n plezier om zijn boeken te lezen.

De achterflap:
Tussen Linda Wallander en haar vader Kurt ontstaat wrevel wanneer Linda er bij haar vader op aandringt de verdwijning van haar jeugdvriendin Anna serieus te nemen. Maar Kurt heeft andere dingen aan zijn hoofd: er loopt een sadist rond die dieren in brand steekt, en een oude vrouw is vermoord op een manier die aan een religieus ritueel doet denken. Linda is al net zo eigengereid als haar vader. Als ze de naam van de vermoorde vrouw ontdekt in het dagboek van haar verdwenen jeugdvriendin, gaat ze zelf op onderzoek uit, met gevar voor eigen leven.

Bespreking:
In afwachting van haar aanstelling als apirant-politeagente in Ystad, woont Linda Wallander bij haar vader in. Omdat ze nu voor langere tijd terug in de stad is, en niets anders om handen heeft beslist ze om de banden met haar jeugdvriendinnen terug aan te halen. Als wat later één van die vriendinnen, Anna, spoorloos verdwijnt, en Linda haar vader niet kan overtuigen dat de verdwijning onrustwekkend is, gaat ze zelf op onderzoek uit. Al snel blijkt dat Linda de goede neus voor politieonderzoeken heeft geërfd. Als later de verdwijning van Anna toch serieus genomen wordt door de politie, heeft Linda het voorrecht het officiële onderzoek van nabij te volgen.

Met dit boek blijft de schrijver trouw aan zijn kwalitatief hoogstaande vertelstijl die zo typerend was voor de Wallander serie en zijn vorig boek De terugkeer van de dansleraar. Eigenlijk kunnen we stellen dat dit de tiende Wallander is, want al speelt Linda nu de hoofdrol, er zijn toch grote rollen weggelegd voor Kurt en zijn collega’s. Zelfs het Stefan Lindman, het hoofdpersonage uit De terugkeer van de dansleraar zien we terug. En de interactie tussen vader en dochter zorgt ervoor dat er nog veel nieuwigheden uit Kurt Wallanders verleden boven water komen.

Als dit boek het begin inluidt van een nieuwe reeks avonturen van het politiekorps van Ystad, dan biedt dit perspectieven, want Linda’s relatie met sommige collega’s doet vermoeden dat er ererzijds nog veel kamaraderie en anderzijds nog een hoop strubbelingen zitten aan te komen. Na mijn ontgoocheling over De jonge Wallander, en mijn lichte teleurstelling over zijn vorig boek, kijk ik nu al uit naar de opvolger van Voor de vorst.

Mijn score: 8/10

13-07-06

MANKELL Henning - De terugkeer van de dansleraar

Motivatie van de keuze:
Na de Wallander nonalogie (9 delen) is dit de eerste policier van Mankell zonder de vertrouwde Kurt. Dat het boek ook nog de zilveren vingerafdruk 2005 – de beste thriller van het jaar volgens het Crimezone publiek – in de wacht sleepte schept hoge verwachtingen.
De achterflap:
Twee gebeurtenissen overrompelen de 37-jarige inspecteur Stefan Lindman. Kort nadat hij heeft gehoord dat hij aan kanker geopereerd moet worden, leest hij in de krant dat zijn gepensioneerde ex-collega en mentor Herbert Molin is vermoord. Stefan Lindman reist af naar het Noord-Zweedse plaatsje Härjedalen, waar Molin in zijn verscholen liggende boerderij is afgeslacht. Molin blijkt zich daar niet voor niets te hebben teuggetrokken: hij heeft een verleden. In de boerderij vindt Lindman vreemde bloederige sporen. Het blijken de basispassen van de tango te zijn.Lindman doet nog een aangrijpende ontdekking: Molin is het nazi-gedachtegoed tot aan zijn dood trouw gebleven.
Bespreking:
De opvolger van Kurt Wallander heeft dus Stefan Lindman. Hij is een 37-jarige politie-inspecteur in Boras, in de buurt van Goteborg. Hij heeft een LAT-relatie met Elena, een Poolse inwijkelinge, en er is net keelkanker bij hem vastgesteld. In afwachting van een medische ingreep is hij met ziekteverlof, en net dan leest hij in de krant dat Herbert Molin,een vroegere collega van hem, vermoord werd in zijn afgelegen huis. Om zijn aandacht af te leiden van zijn gezondheidsproblemen besluit hij om naar het 600 kilometer noordelijker gelegen Harjedalen te reizen, om wat meer te vernemen over de geweldadige dood van zijn voormalige collega. De lokale politie is hem in het begin liever kwijt dan rijk, maar hoe meer zijn prive-onderzoek vordert, hoe belangrijker zijn vondsten worden, en op de duur wordt hij bijna beschouwd als een officiële medewerker in het onderzoek. Dit boek van Mankell is er één dat volledig in de lijn ligt van de Wallander-reeks: de weinige momenten van actie worden afgewisseld met massa’s onderzoeksdaden en hypotheses worden soms sneller verworpen dan geformuleerd. Ook zit in dit boek weer een massa maatschappijkritiek met deze keer de nadruk onverdraagzaamheid en het voortleven van de nazi-ideologie. Kortom, het is weer een literair hoogstandje geworden. Toch zit ik met één grote vaststelling: Deze Stefan Lindman verschilt alleen in leeftijd van Kurt. Voor het overige zijn er enkel maar overeenkomsten: Stefan sukkelt met de gezondheid, en is hierdoor lichtjes depressief. Hij heeft problemen om een serieuze relatie aan te gaan met zijn geliefde. Ook professioneel zijn er enkel overeenkomsten: beide zijn ze eenzaten en durven ze al eens de regels te overtreden als dat hun onderzoek kan voorruit helpen. Eens hun onderzoek gestart, telt er niets meer rondom hen, en zetten ze zich volledig in om dat onderzoek, ten koste van alles, tot een goed einde te brengen. Als Mankell dan toch van Wallander af wou, waarom creeert hij dan een kloon van hem? Eigenlijk had dit boek dus de tiende Wallander moeten zijn.
Mijn score: 7/10

20-06-06

MANKELL Henning - De jonge Wallander

Motivatie van de keuze:
Nummer 9: het laatste boek uit de Kurt Wallander reeks, dat eigenlijk vooraf gaat aan de 8 andere. Nog 506 bladzijden scheiden mij vna het definitieve afscheid van deze speurder. Ik begin aan dit boek met een dubbel gevoel: enerzijds kan ik niet vlug genoeg in het boek duiken, maar anderzijds wil ik het afscheid zo lang mogelijk uitstellen. De achterflap:
De jonge Wallander bevat vijf episoden uit het leven van Kurt Wallander voordat hij op 8 januari 1990 in Moordenaar zonder gezicht als inspecteur geïntroduceerd wordt. Bespreking:
Dit boek dat eigenlijk een bundeling is van 5 verhalen waarvan het oudste begint in 1969 en het recentste stopt waar Moordenaar zonder gezicht begint.In de eerste drie verhalen (“De messteek”, “De breuk” en “De man op het strand”) worden bepaalde, voor de trouwe lezer bekende, karaktertrekken van Kurt, zoals daar zijn het handelen op eigen houtje en de sympathie voor de kansarme Afrikaan in Zweden nog eens extra in de verf gezet in niemandalletjes van verhaallijnen. Ze komen mij over als tussendoortjes, ook al beweert Mankell zelf in het voorwoord het tegendeel.

De twee laatste verhalen “De dood van de fotograaf” en “De piramide” benaderen het gebruikelijke niveau van Mankells pennenvruchten: voorvallen waar de logische verklaring enkel maar gevonden wordt door langdurig denken, overleggen en terug denken. Maar de compactheid van de verhalen, en het feit dat de motieven van de daders in een epiloog of aparte secie worden verklaard, geven me toch weer een wrang gevoel. Met spijt moet ik vaststellen dat Mankells vertelstijl niet goed tot zijn recht komt in korte verhalen Het boek voegt dus weinig of niets toe aan Wallanders personage, en ik verdenk de uitgeverijen, en bij uitbreiding Mankell, ervan dit boek op de markt gegooid te hebben om een te lange periode tussen twee boeken te breken. Ontgoocheld neem ik afscheid van Kurt: het was één boek te veel. Mijn score: 5/10

09-05-06

MANKELL Henning - De blinde muur

Motivatie van de keuze:
Nummer 8, en tegelijk het voorlaatste deel, in de Wallander reeks, die ik zo snel mogelijk wil afronden. De achterflap:
De blinde muur begint met een dode man bij een bankautomaat en de wrede moord op een taxichauffeur. Een verband tussen deze twee doden lijkt er niet te zijn, maar tijdens het onderzoek ontstaat het idee dat de ‘sleutel” te vinden is in geheime informatie die zich in de computer van een ICT-consulent bevindt. Kurt Wallander schakelt daarom een hacker in om de informatie te ontgrendelen. Bespreking:
Een dode man bij een bankautomaat en een vermoorde taxichauffeur. Het boek is nog maar enkele bladzijden oud en Wallander zit al to over zijn oren in het werk, maar slaagt er niet in de twee sterfgevallen aan elkaar te linken, alhoewel hij er zeker van is dat er een gemene deler moet zijn. De weg naar de opheldering, is lang en gevarieerd. Er wordt echt het uiterste van het Ystadse politiekorps gevraagd, want telkens als men op het punt staat een tipje van de sluier op te lichten, gebeurt er iets wan ze zaak weer vertraagd. Het lijkt wel of iedere stap die gezet wordt, al gekend is bij de dader(s). Als dan ook nog de onderlinge relaties op het politiebureau onder druk komen te staan, zorgt dat voor een extra dimensie aan het boek. Alsook de al bijna van vlees en bloed zijnde personages weer wat verder worden uitgediept door een aantal ervaringen in hun privé-leven, en hun reacties daarop. Met zijn 603 bladzijden is dit tot nu toe het dikste werk uit de reeks, maar ik vond het tevens met meest vlot lezende boek van allemaal. Mankell benadert hier de perfectie, qua schrijfstijl. Ook het plot is weer zeer goed uitgekiend en van hoogstaande kwaliteit. Wel is het jammer dat hij Kurt in de beginfase van het onderzoek een aantal steekjes laat vallen – die mij direct opvielen - en die nooit rechtgezet worden: hij verzuimt het om “C” te linken met de Aziaat en de klakkeloze identificatie van het verbrande lijk. Deze losse eindjes kosten dit boek de maximum score, maar het blijft weer een boek om duimen en vingers van af te likken. Ik ben al fan van tijdens het lezen van het eerste deel uit de reeks, en heb het gevoel dat boeken alsmaar beter worden. Bij de ware liefhebber van politieverhalen kan dit boek, en bij uitbreiding de hele reeks, niet ontbreken op het palmares der gelezen boeken. Mijn score: 9/10

21-03-06

MANKELL Henning - Midzomermoord

Motivatie van de keuze:

In de queste om alle Wallander boeken te lezen, is dit nummer 7 in de rij.

De achterflap:

Drie jonge mensen zijn spoorloos vedwenen na het Midzomernachtsfeest. Er komt weliswaar een ansichtkaart uit Hamburg, maar vermoedelijk hebben ze die niet zelf gestuurd. Kurt Wallander wil de kwestie bespreken met zijn - onvindbare - collega Svedberg.

Ongerust gaat Wallander midden in de nacht naar Svedbergs flat, waar hij hem dood aantreft.

Vervolgens blijkt dat Svedberg op eigen houtje al gesprekken heeft gevoerd met de ouders van de drie verdwenen jongeren.

Bespreking:
In deze Kurt Wallander, de zevende in de reeks, wordt de inspecteur geconfronteerd met een ongeruste moeder die beweert dat een toeristisch kaartje dat ze van haar, samen met twee vrienden, vermiste dochter kreeg vervalst is. Aanvankelijk gelooft niemand haar verhaal, maar als er anderhalve maand later in een natuurgebied, drie, door het hoofd geschoten, lijken van jongeren worden gevonden, blijkt dat het moederinstinct feilloos werkte.

Ondertussen werd ook al het stoffelijk overschot van Kurt’s collega Svedberg door het team ontdekt. Hij was in zijn appartement doodgeschoten. Hij was blijkbaar tijdens zijn verlof een privé-onderzoek gestart naar de verdwijning van de jongeren.

Nu moet een onderzoek gestart worden naar een moord die al koud is, waarbij men niet het minste idee heeft van dader of motief, wat het politiewerk er niet makkelijker op maakt.

Ook vinden er in dit boek weer een paar ingrijpende wijzigingen plaats in het leven van Wallander, wat de uitwerking van evolutie van het personage weer ten goede komt.

Meesterverteller Mankell houdt vast aan zijn vertrouwde, sensatieloze, gedetailleerde, realistische beschrijving van het onderzoek en de zieleroerselen van zijn hoofdpersonages, alhoewel dat het mij opviel dat het op de klippen lopen van zijn relatie met Baiba, op Wallander niet de verwachte depressieve gedachten naar boven brengt, en hij zich er sneller over zet dan in vroegere verhalen.

Nu is Ystad, het plaatsje waar de verhalen zich afspelen, niet echt een wereldstad, en toch is dit alweer de derde seriemoordenaar in goed drie jaar tijd. Om maar te zeggen dat het misschien wat van het goede (of slechte) te veel is, en Mankell misschien eens een ander onderwerp moet aansnijden in zijn volgend boek.

Mankell's boeken blijven van hoog niveau en ik lees ze altijd met zeer veel plezier. Al is het maar omdat ze een welkome afwisseling vormen tussen al die thrillers die wedijveren om de meeste lijken en de grootste hoeveelheid rondspattend bloed.

Mijn Score: 8/10

04-03-06

MANKELL Henning - De vijfde vrouw

Motivatie van de keuze:
Nummer 6 in de Kurt Wallander reeks.

De achterflap:
Terug van een reis naar Rome met zijn vader valt Kurt Wallander in de dagelijkse routine van autodiefstallen en inbraken. Totdat ene Holger Eriksson dood wordt aangetroffen, gespiest op negen bamboepalen. Nog twee andere gruwelijke moorden volgen. De moorden zijn zorgvuldig voorbereid en zijn geënsceneerd als openbare executies. De dader lijkt een boodschap te willen uitdragen.

Bespreking:
In dit zesde deel van de Wallander reeks wordt Ystad, een paar maand na het einde van het vorige boek weer opgeschrikt door een aantal gruwelijke moorden. Kurt en zijn collega's moeten weer alle zeilen bijzetten om de slachtoffers, allen alleenwonende mannen van middelbare leeftijd, aan de moordenaar de kunnen linken.

Mankell slaagt er weer in mij als lezer tot op het laatst te boeien met het plot en vooral door zijn realistische beschrijving van het onderzoek en de beweegredenen van de dader. Zijn vertelstijl is zo onderhoudend dat je het boek moeilijk kan wegleggen, terwijl er eigenlijk weinig actie in het verhaal zit. Maar het realisme, de diepgang van de hoofdpersonages en de maatschappelijke kritiek - deze keer zijn de burgerwachten onderwerp van zijn verbolgenheid - maken het boek weer tot een topper.

Wel stelt het mij teleur dat de structuur van het verhaal quasi een copie is van zijn vorig boek "Dwaalsporen": enkel de dader en het motief zijn aangepast en het verloop van het onderzoek is wat op punt gesteld.

Samengevat: op zichzelf is het weer een boek van superieure kwaliteit, maar in de reeks verliest het wat van zijn glans door de opvallende gelijkenis met zijn voorganger.

Mijn score: 9/10

MANKELL Henning - Dwaalsporen

Motivatie van de keuze:
Nummer 5 in mijn queeste om de volledige Kurt Wallander reeks te lezen.

De achterflap:
Kurt Wallander ziet verlangend uit naar een rustige vakantie. Een alarmerend telefoontje van een boer verstoort echter zijn plannen. De boer vertelt dat zich in zijn bloeiende koolzaadakker sinds enkele dagen een meisje verborgen houdt. Als Wallander poolshoogte gaat nemen en tussen het koolzaad op haar af loopt, schieten opeens overal vlammen op.

Bespreking:
In dit vijfde boek van de inspecteur Wallander reeks wordt een zomers Ystad en omgeving opgeschrikt door de zelfmoord van jonge vrouw die zichzelf in brand stak, en wat later door de moord op een, niet onbesproken, oud-minister van justitie. Door de zoektocht naar de identiteit van het meisje en de speurtocht naar de moordenaar, dreigt het verlof van Kurt Wallander en sommige andere leden van het korps in het water vallen.

Mankell blijft trouw aan zijn stijl van trage neutrale observator, en wordt er steeds beter in. Dwaalsporen is dan ook, tot nu toe, zijn beste boek van de reeks. Hij slaagt erin een geloofwaardige beschrijving te geven van een politieonderzoek in al zijn facetten, en hij vergeet niet om de vaste personages te laten evolueren. Ook het plot werd zorgvuldig uitgewerkt, en de beweegredenen van de dader worden niet vergeten. Het wordt bijna literatuur, in de beste betekenis van het woord.

Mijn score: 9/10

MANKELL Henning - De man die glimlachte

Motivatie van de keuze:
De volgende - nummer 4 om precies te zijn - in de Wallander reeks.

De achterflap:
Kurt Wallander is op vakantie in Denemarken. hij wandelt er op een strand. Hij is moe, depressief en wil ontslag nemen uit het politiekorps van Ystad.

Aan het thuisfront in Zweden vinden echter twee moorden plaats die hem op andere gedachten brengen. Het gaat om de 69-jarige advocaat Gustaf Torstensson en diens collega en zoon Sten, een jeugdvriend van Wallander.

Bespreking:
Eindelijk worden mijn verwachtingen ingelost. Na 2 boeken die ik als ongeloofwaardig ervoer, komt dit verhaal terug op het niveau van het eerste boek van de Wallander-reeks: een politie roman van het zuiverste soort, met een geloofwaardig hoofdpersonage, die ondanks vele twijfels, een gedreven speurder is.

In het begin van dit verhaal is Wallander vastbesloten zijn politiecarriere op te geven, maar de moord op een kennis van hem maakt dat hij terugkeert naar zijn collega's. Hier vindt hij een ook een nieuwe pientere collega, waar hij het professioneel zeer goed mee kan vinden, en hun zoektocht naar de moordenaar wordt door de schrijver aangegrepen om een paar pijnpunten van de maatschappij onder de aandacht te brengen: de onderbezetting van het politie-apparaat; de globalisering van de economie; de organenhandel en de bijna onschendbaarheid van de rijke weldoener passeren de revue.

Dit alles wordt gebracht in de typische Mankell stijl, die enerzijds, als een journalist, bijna klinisch, verslag uitbrengt van het onderzoek, op een manier alsof je zelf rondloopt op het politiebureau, en anderzijds erover waakt dat zijn personages menselijk blijven. Het blijkt telkens maar weer dat ze één voor één wel wat problemen uit het verleden meedragen, en dat dit verleden hun handelingen beïnvloed. Deze diepgang valt je waarschijnlijk niet zo op als je de reeks niet in volgorde leest, wat trouwens zonder probleem kan, maar deze evolutie doorheen de serie geeft toch een meerwaarde aan het geheel, die maakt dat de personages mensen uit de straat zouden kunnen zijn.

Dit boek - voor mij een waardig afsluiter van leesjaar 2005 - is een maatstaf in het genre, een juweeltje, een boek dat je moet gelezen hebben. Ik kijk al uit naar het volgende verhaal in de reeks.

Mijn score: 8/10

MANKELL Henning - De witte leeuwin

Motivatie van de keuze:
Deel 3 in de Kurt Wallander-reeks, die volledig de revue zal passeren.

De achterflap:
Met de moord op makelaar Louise Akerblom komt Kurt Wallander voor één van de ingewikkeldste opgaven uit zijn loopbaan te staan. Op de plaats van de misdaad wordt een vinger gevonden die toebehoort aan iemand met een donkere huidskleur. Alles wijst op een executie.
En intussen beraamt een groep fanatieke Zuid-Afrikaanse Boeren een aanslag op Nelson Mandela.

Bespreking:
In dit boek krijg je bij wijze van spreken twee verhalen voor de prijs van één: Een deel van het verhaal speelt zich af in Zweden, waar Kurt Wallander geconfronteerd wordt met een zinloze moord. Een ander deel vindt plaats in Zuid-Afrika, waar alles in het werkt gesteld wordt om een aanslag op Nelson Mandela te voorkomen.
Deze beide gegevens worden vervlochten tot een boeiend verhaal, in de ondertussen vertrouwde stijl.

Mankell steekt weer heel wat maatschappijkritiek in zijn verhaal: het Zweedse (gebrek aan) vreemdelingenbeleid wordt weer op de korrel genomen en ook de apartheid in Zuid-Afrika - een onderwerp dat nog heel actueel was toen het boek in 1993 uitkwam - moet het ontgelden.
Anderzijds doet hij een zeer geslaagde poging om ons inzicht te geven in de leef- en gedachtenwereld van zowel de zwarte als de blanke Afrikanen.

Het verhaal is zeer origineel, maar - zoals in het vorige boek, De honden van Riga - ook hier gaat Kurt Wallander, als politie-agent, weer zo erg over de schreef, dat het ongeloofwaardig wordt: zo laat hij een verdachte van een moord in zijn appartement overnachten, en hij gaat zelfs identiteitskaarten vervalsen.
Op zich is het nog mogelijk, maar het feit dat niemand van zijn collega's er zich druk over maakt, en hij er zonder problemen mee wegkomt, is bij de haren getrokken. Ik hoop maar dat dit niet het handelsmerk van
Wallander wordt.

Een goed boek dus, maar het niveau van het eerste boek uit de reeks wordt jammer genoeg weer niet gehaald.

Mijn score: 7/10

MANKELL Henning - Honden van Riga

Motivatie van de keuze:
Omdat zijn vorig boek - zijn eerste - mij erg beviel, heb ik mij voorgenomen om de hele Wallander-reeks maar eens door te nemen.

De achterflap:
Op een winterse dag drijft een rubbervlot met twee dode mannennaar de zuidkust van het Zweedse Skane. Na een anonieme tip stelt de politie een onderzoek in. De mannen zijn voor hun executie gemarteld. Identificatie aan de hand van hun gebit levert een spoor op dat Wallander naar de Letse hoofdstad Riga voert, aan de overkant van de Oostzee.
Daar dreigt hij een pion te worden in een Baltische intrige.

Bespreking:
Als een rubberboot, met 2 lijken erin, aanspoelt op de kust in de buurt van Ystad, wordt Kurt Wallander bij het onderzoek betrokken. De zaak leidt tot een samenwerking tussen de Zweedse en Letse authoriteiten, en een groot deel van het verhaal speelt zich af in Riga, de hoofdstad van Letland.

Het idee om een westerling te droppen in een communistisch land, waar niets voor de hand ligt, is geen uniek gegeven, maar Mankell levert hier uitstekend werk. Hij schetst doeltreffend de botsing van de culturen en het
leven onder het Russische bewind, precies zoals wij het ons hier voorstellen. Of deze beschrijvingen waarheidsgetrouw zijn, of enkel berusten op onze vooroordelen, laat ik in het midden, maar ik kon mij er volledig in vinden.

Waar ik me echter niet kon in vinden was de denkwijze van Wallander. Zijn manier van handelen past helemaal niet bij het karakter van de Wallander, zoals ik hem uit het vorige boek (Moordenaar zonder gezicht) kende. Dit kon evengoed een totaal ander personage geweest zijn, en dat zorgt ervoor dat de geloofwaardigheid van het verhaal een serieuze knauw krijgt.

Ook stel ik mij vragen bij het nut van sommige randpersonages: de drie personen die door binnenlandse zaken en het hoofdkwartier van de politie gestuurd worden om het team van Wallander te versterken en te helpen, dragen niets wezenlijks bij tot het verhaal, en zijn na ca 25 blz al terug uit het boek verdwenen.

Dit is geen slecht boek, maar het kon beter. Zeker als je ook het eerste Wallander verhaal gelezen hebt, valt dit wat tegen.

Mijn score: 6/10

MANKELL Henning - Moordenaar zonder gezicht

Motivatie van de keuze:
Dit is een schrijver waarvan ik alleen maar zeer positieve reacties hoor, maar waarvan ik zelf nog geen enkel werk gelezen heb. Hoog tijd dus om daar verandering in te brengen.

En waarmee kan ik beter beginnen dan met zijn eerste boek, uit 1991, in de Wallander reeks, die ondertussen, na 8 boeken afgesloten is.

De achterflap:
Wallander contra racisten

Kurt Wallander onderzoekt de wrede moord op een boerenechtpaar. Hij merkt al snel dat er vertrouwelijke informatie naar buiten lekt. Informatie die asielzoekers in een kwaad daglicht plaatst. Angstvallig mijdt hij de publiciteit om racistische krachten in de samenleving de wind uit de zeilen te nemen.

Bespreking:
Een geweldadige moord op een bejaard echtpaar, en een opstoot van racisme komen terecht op het bureau van politie-inspecteur Kurt Wallander.

Ditmaal eens geen superheld als hoofdpersonage, niet iemand die alle antwoorden heeft, maar een eerlijke, uit het leven gegrepen man. Een getormenteerd man die zijn scheiding nog niet verwerkt heeft; die geen goede relatie heeft met zijn dochter, zijn zus en zijn licht dementerende vader. Een man die meer drinkt en minder slaapt dan goed voor hem is. Kortom een man die zich in in het dagelijkse leven maar net kan staande houden, maar wel iemand die houdt van klassieke muziek en die leeft voor zijn job.

Ook de zoektocht naar de dader(s) wordt, mijns inziens, zeer realistisch weergegeven. Het is een onderzoek van hard werken met vele doodlopende sporen, pech en geluk. Ik had de hele tijd het gevoel dat ik een echt onderzoek aan't volgen was in de krant. En dat is bedoeld als compliment.
Het verhaal, dat ook een aanklacht is van de schrijver tegen het - lakse - Zweedse asielbeleid, kon best geschreven zijn door een echte politieman, ter verantwoording van het indienen van zijn aanvraag tot ontslag.
Het boek is een verhaal in de traditie van de beste Franse "cinema noire". Dit boek mag als voorbeeld gebruikt worden op de "schrijversscholen", want hier kunnen veel detectiveschrijvers nog wat van leren.

Dit boek dat een verademing was om te lezen, munt uit in realisme, sfeerschepping en plot. Pure klasse.