Erics BIBber Blog

De eerste alinea
De eerste keer dat ik Danny Stein in levende lijve te zien kreeg, lag hij naakt op zijn rug en in diepe slaap op een bed, met naast zich een al even naakte, slapende Perzische schone. Ze lag op haar zij naar hem gekeerd, met haar arm liefdevol over zijn borst. Het was een wellustig beeld dat nog een tijd op mijn netvlies bleef hangen. De scène vond plaats op de eerste verdieping van een afgelegen huis op de Kalmthoutse Heide dicht bij de Nederlandse grens. Toen ik Danny vond, was hij al een paar dagen vermist…

De korte inhoud
Een controversieel Antwerps strafrechter wordt herhaaldelijk met de dood bedreigd. Uit angst voor perslekken vraagt hij Sam Keizer de dader op te sporen. Sinds de moord op een vrederechter en haar griffier in Brussel is de veiligheid in de gerechtsgebouwen een belangrijk thema geworden. Wordt de rechter bedreigd door een gestoorde die zich wil wreken voor een onrechtvaardig vonnis of is hij verwikkeld in een guerre des juges die sinds meer dan een jaar uitgevochten wordt in de ivoren toren van Justitia? Bij haar onderzoek zal Sam ook het privé- en het beroepsleven van de rechter onder de loep moeten nemen en daarbij komt ze tot onthutsende vaststellingen. Niet alleen over wantoestanden bij de Belgische justitie, maar ook over de goede en slechte tot levensgevaarlijke eigenschappen van de mensen die in deze omgeving voor recht en rechtvaardigheid zorg moeten dragen.
Maar Scherprechter is ook – en vooral – het tragische verhaal van Quinten, de minnaar van Sams boezemvriendin Marion. Quinten is een vergane sportglorie en vrouwenversierder die in de naweeën van een herseninfarct in de greep is van een depressieve persoonlijkheidsstoornis.


Het volledige rapport
De in Antwerpen geboren en getogen Bob Mendes werkte jarenlang als accountant en geniet nu van zijn pensioen in het landelijke Schoten waar hij zijn dagen vult met onder andere schrijven en golfen.

Literair mag de auteur beschouwd worden als een laatbloeier, want toen hij pas op zijn zesenvijftigste begon te publiceren, twijfelde hij nog tussen poëzie en spannende boeken, maar na een paar jaar beide specialiteiten gecombineerd te hebben, koos hij resoluut voor het misdaadgenre waarin hij naam maakte als factionschrijver. Twee bekroningen met de Gouden Strop en een keer de Diamanten Kogel mogen een maatstaf zijn voor de kwaliteit van zijn werk.

Met Scherprechter ligt het negentiende spannende boek van zijn hand in de winkel. In tegenstelling tot wat titel en cover laten vermoeder heeft het boek niets te maken met het Wilde Westen, maar heeft het werk een opzet waarmee de auteur deels in de voetsporen treedt van zijn generatiegenoot Jef Geeraerts, door het verhaal te doorweven met kritiek op het systeem. Bob Mendes viseert de rechterlijke macht, die toevallig net op dit moment door de controversiële uitspraak in de zogenaamde parachutemoord in Vlaanderen fel onder vuur ligt, en de politiek die er maar niet in slaagt passende hervormingen door te voeren.

In het boek neemt de Antwerpse privédetective Samuela ‘Sam’ Keizer, die ook al haar opwachting maakte in Bloedrecht, de opdracht aan om de persoon op te sporen die rechter Willem Smits met de dood bedreigt. Tijdens haar onderzoek stuit ze op een aantal feiten die het onkreukbare imago van de magistraat doen wankelen. Omdat de zaak haar boven het hoofd groeit, roept ze de assistentie in van haar vriendin Marion, die het moeilijk heeft nu haar minnaar na een beroerte een heel ander, hardvochtiger, mens geworden is die rondloopt met zelfmoordgedachten.

Scherprechter wordt vanuit het standpunt van het hoofdpersonage en heeft een vakkundig gecomponeerde plot waardoor op het eind van het verhaal de cirkel mooi rond is. Tenzij het natuurlijk de bedoeling is om met deze personages, en Samuela, een echte serie uit te bouwen, moet ik toch vraagtekens plaatsen bij de aanwezigheid van Harry en Danny want op het zorgen voor wat erotische spanning na, staan ze het verhaal een beetje in de weg. Maar dat is dan ook het enige minpunt dat er aangestreept kan worden.

Een wellicht onbedoelde tragikomische noot wordt gevormd doordat de vader van Samuela en zijn vriendin zich af een toe uitdrukken in het Jiddisch, een taal die nauw blijkt aan te leunen bij het Duits, wat toevallig ook de taal is van het volk dat meer dan een halve eeuw geleden probeerde de Joden uit te roeien. Maar dat doet natuurlijk niets af aan het feit dat het Scherpschutter gewoon een goed spannend boek is.

Het definitieve verdict: 6/10

De buitenkant:
Eindelijk nog eens een intrigerende cover: de donkere omtrekken van een rechtop staande man in pak, het hoofd niet afgebeeld, met op de achtergrond een beeld van New York. Op tafel ligt een stapel dollarbiljetten en een pistool. Zelfs de kleurkeuze versterkt de dreigende sfeer die de cover uitstraalt. Zeer mooie voorzijde.
De achterflap haalt diezelfde norm niet: te veel tekst in te kleine letters geven een onoverzichtelijke indruk. Gelukkis is wel alle noodzakelijke info aanwezig.

De achterflap:
Jelle Lievens krijgt via een vriend een baan als accountant aangeboden bij KPMG. Hij treedt in de voetsporen van een collega die door een tragisch ongeval om het leven gekomen is en wordt belast met het onderzoek naar de financiële structuur van Lernout & Hauspie en zijn buitenlandse filialen. Hij wordt ook auditor van United Fundraising, dat via zijn bestuurder nauwe banden onderhoudt met L&H. Al spoedig blijkt dat de verongelukte voorganger van Jelle zeer explosief materiaal op het spoor was gekomen. Jelle verliest zijn onschuld, en zijn gevoel voor rechtvaardigheid brengt hem aan de rand van de afgrond.


De binnenkant:
Bob Mendes, die samen met zijn onafscheidelijke vrouw Jenny in Schoten resideert, was door zijn job als accountant jaren lang een man van de cijfers. Maar na een succesvolle carriere verruilde hij op zijn vijfenvijftigste de geruite cahiers voor een blok gelinieerd papier en begon hij aan een tweede loopbaan als schrijver. En ook weer met succes, want hij werd al twee maal laureaat van de Gouden Strop met Vergelding en De kracht van het vuur en won met Medeschuldig de Diamanten Kogel.Daarnaast is hij regelmatig te vinden op de golfbaan.

Na met Overspel, zijn vorige boek, een zijsprongetje te hebben gemaakt, keert de auteur een paar dagen na zijn eenentachtigste verjaardag met Vuil geld terug naar het subgenre dat hem groot heeft gemaakt: de faction-thriller. Boeken waar feiten en fictie naadloos in elkaar overgaan. Deze keer wordt de fictie geïntegreerd in de affaire Lernout & Hauspie (L&H). Ik zal de achtergrond even schetsen: eind jaren negentig was het Ieperse bedrijfje L&H de rijzende ster aan het Vlaams economische firnament waar ze op een mum van tijd met hun spraaktechnologie uitgroeiden tot een multinational: samenwerkingsverbanden met Microsoft, verkozen tot managers van het jaar en massa’s internationale acquisities. De mogelijkheden leken eindeloos voor het duo dat zich vasthield aan hun slogan: “It’s no crime to be smart.” Investeerders smeekten om aandelen te mogen kopen... Tot The Wall Street Journal het bedrijf in opspraak bracht door de onthulling van het bestaan van spookbedrijven en de vaststelling van boekhoudkundige onregelmatigheden. De rijzende ster, werd in geen tijd een meteoriet die in 2001 insloeg en in vereffening ging. In 2007 verschenen de bewindvoerders voor de rechtbank voor het grootste Belgische fraudeproces ooit. Het is trouwens nog altijd wachten op een uitspraak.

Dat de zaak nog altijd gevoelig ligt in Vlaanderen mag ook blijken uit het uitgebreide voorwoord van de auteur waarin hij zich zeer expliciet distancieert van elke overeenkomst tussen de echte zaak en het boek.

Bob Mendes doet wat van hem verwacht wordt en waar hij goed in is: hij weeft op briljante wijze door de realiteit een eigen interpreatie van de oorzaken die aan de oorsprong – zouden kunnen - liggen van het faillisement van L&H en de belangen die er speelden en vertrouwt het gebeurde op een zeer vlot lezende wijze aan het papier toe.

Maar de complexiteit van het dossier L&H en de kwelling van de auteur om toch maar niet teveel bladzijden te moeten besteden aan het uitleggen ervan aan de lezer, resulteren bij momenten in bijna saaie opsommingen van feiten en gebeurtenissen. Hierdoor lopen de personages er regelmatig regelmatig wat verloren bij, waardoor de kracht die van hen uitgaat aan intensiteit verliest en zij niet altijd goed uit de verf komen.

Met de gebruikte locaties is het nog erger gesteld: zij spelen een totaal ondergeschikte rol en soms lijken ze ook niet goed gekozen. Zo wonen de hoofdfiguren allen in en rond Antwerpen, maar ligt L&H, zowat honderzestig kilometer verder, in het West-Vlaamse Ieper.

De geloofwaardigheid van Vuil geld is ook onderwerp van een tweestrijd: enerzijds is er het zeer realisch voorgestelde waargebeurde L&H avontuur, maar aan de andere kant, in het fictieve deel, spelen er blijkbaar zoveel tegenstrijdige belangen bij de bestuurders van het spraakbedrijfje dat het voor de lezer een beetje te veel van het goede wordt, en deze de auteur niet zal willen volgen. Ik vrees dat Bob Mendes deze keer een stap te ver gezet heeft, in zijn poging om er een gevarieerd spannend verhaal van te maken.

Vuil geld is niet het beste boek van Bob Mendes, maar blijft desondanks zeker het lezen waard. En niet alleen als kennismaking of heropfrissing van een van Vlaanderens grootste economische luchtkastelen.

De score: 5/10

Mijn Score: 7/10