Erics BIBber Blog

De buitenkant:
Hoewel de cover op het eerste zicht sober is uitgevoerd, geven de maar liefst vier verschillende kleuren van de tekst het een zeer vrouwelijke uitstraling. Ik bebrijp ook niet waarom zelfs de titel is afgedrukt in een combinatie van bruin (of is het paars) en grijsblauw. Ook hou ik al op voorhand mijn hart vast bij het zien van de vermelding “Roman” onderaan. Zo’n vermelding is meestal een veeg voorteken.

De achterflap:.
Eva Maria Staal heeft wat je noemt een interessante baan. Ze is wapenhandelaarster. Haar werkterrein beslaat alle oorlogsgebieden ter wereld. Ze sluit deals met wapenbaronnen, krijgheren en corrupte generaals. In haar handtas zit een Glock 22c. Ze handelt in de dood, maar hoopt dat ze levens redt. Ze zegt: zonder wapens wordt iedereen slachtoffer.
Met haar baas Jimmy Liu leeft Eva Maria op de grens van goed en kwaad. Ze kunnen niet zonder elkaar. Zelfs Eva Maria’s geliefde, Martin, lukt het niet hen uiteen te drijven.
Op een dag stapt ze uit de business. Ze trouwt met Martin en krijgt een dochter. Het leven lijkt vredig en normaal, maar tien jaar later, tijdens een verhuizing, wordt ze bestormd door herinneringen aan Jimmy Liu. Eva Maria Staal moet de waarheid onder ogen zien. Over hem. Over zichzelf. Over der liefde. Over de dood.

De binnenkant:
De Nederlandse schrijfster die zich achter het pseudoniem Eva Maria Staal verschuilt was naar eigen zeggen een tijdlang werkzaam in de inernationale wapenhandel. Ondertussen schrijft ze artikelen voor allerhande Nederlandse tijdschriften die een veelheid aan doelgroepen bestrijken.

Met Probeer het mortuarium leverde ze in 2007 haar debuut, en tot nu toe enig boek, af en zag ze dat werk twee keer bekroond: ze won zowel de Schaduwprijs voor het beste origineel Nederlandstalige spannende debuut als de Lucy B. en C.W. van der Hoogt-prijs. Bij mijn weten is het een unicum dat een boek zowel een literaire als een voor spannende boeken voorbehouden prijs wegkaapt.

In Probeer het mortuarium volgen we het hoofdpersonage Eva Maria Staal tijdens een aantal van haar transacties als wapenhandelaar – of handelaar in defensiematerieel, zoals ze het zelf omschrijft - alsook tijdens haar latere leven als getrouwde vrouw en moeder.

Eigenlijk is dit boek geen echt rechtlijnig verhaal maar slechts een opeenvolging van anekdotes uit de wapenhandel afgewisseld met vergelijkbare crisissituaties in het dagelijkse leven. Sommige van deze stukjes proza verschenen – zoals in de verantwoording vermeld – al eerder in het Hollands Maandblad, een tijdschrift over literatuur en politiek. Toch slaagt de auteur er met glans in bijna onopgemerkt een rode draad door het verhaal te weven die naar het einde van het boek toe zorgt voor een onverwachte maar briljant gevonden wending.

Maar deze afwisseling is meteen ook het sterkste punt van Probeer het mortuarium want de keuze om het verhaal op deze manier te vertellen zorgt voor een ongelooflijk fel contrast, als zwart naast wit; adrenaline versus banaliteit; levensgevaar en een kapotte stofzuiger; oorlogsgebied naast de keuken; de keiharde zakenvrouw tegenover de liefhebbende moeder. Het boek drijft enkel en alleen op dat Jeckyll & Hyde gevoel

Maar diezelfde continue opeenvolging van deze antitheses is er ook verantwoordelijk voor dat telkens een mogelijke spanningsboog zich begint te ontplooien, deze rigoureus wordt neergehaald in het volgende hoofdstuk Hierdoor blijft de liefhebber van het spannende boek keer op keer op zijn honger zitten.

Bizar is ook dat schrijfster en hoofdpersonage hun naam – Eva Maria Staal – delen. Hierdoor straalt het boek een zweem van echtheid uit. Zouden de realistisch beschreven avonturen op waarheid berusten? Of net niet? Jammer genoeg wordt hierover geen uitsluitsel gegeven en weet de lezer bij het dichtslaan van het boek niet of hij nu respect moet hebben voor de schrijfster of dat hij misleid werd. Twijfel is dan ook het enige waarmee de lezer achterblijft.

Door zijn ongebruikelijke structuur spingt het boek uit de band en valt het op tussen al de andere boeken die men al mocht lezen. Het is dan ook begrijkelijk dat Probeer het mortuarium een literaire prijs toebedeeld kreeg. Maar de motivatie om de Schaduwprijs hieraan uit te reiken is dubieuzer. Het juryrapport maakt gewag van “het gaat hier niet om een misdaadroman in de klassieke zin van het woord”; “Literaire kwaliteit wint het van het technisch plot.”(sic) en “aanmoediging om in een volgend boek het plot de hoofdrol te geven die het in een spannend boek behoort te spelen.“ (sic). Daaruit is enkel te besluiten dat Probeer het mortuarium door de jury – terecht – niet beschouwd wordt als een spannend boek, maar dat ze Eva Maria Staal toch een prijs geven in de hoop dat ze volgende keer een thriller zou schrijven.... Dit mag toch wel een raar besluit genoemd worden.
Roman staat er vermeld op de buitenzijde en die vlag dekt de lading uitstekend. Beoordeeld als roman zou de score wat hoger liggen maar als thriller is het geen hoogvlieger.

De score: 4/10